ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਜਮੀਨ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ, ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ, ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜਾਂ ਜਣਨੀ ਦੀ ਕੋਖ ਤੋਂ, ਚਾਹੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਛਾ ਦੇ, ਜੇ ਉਹ ਇਥੇ ਆ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਥੇ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਲੋਕ ਪਾਪ ਵਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਧਰਮ ਤੇ ਸਵਰਗ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਲੋਕ ਵਿਅਰਥ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਕਰਮ, ਮਨ ਜਾਂ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਵਾਸਨਾ ਜਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕੋਈ ਪਾਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੇ ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿਖੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਧਰ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਪ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੋਵੇ—ਧੁਨੀ, ਰੂਪ ਆਦਿ—ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਊਣ ਵਾਲੇ ਤਪस्वੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਥੋਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜਲਾਸ਼ਯ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ। ਇਥੇ ਇੰਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਗਣੇਸ਼, ਕੁਮਾਰ, ਰੇਵੰਤ, ਸੂਰਜ, ਸ਼ਿਵਦੂਤੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਲਾਈ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕੁਆਰੀ ਦੇਵੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇੱਥੇ ਨੇਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ, ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਵਰਤ, ਉਪਵਾਸ ਜਾਂ ਯੱਗ ਕਰੇ, ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੁੱਖ ਪੁਸ਼ਕਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਮਰ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਲੱਗਦੇ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ, ਪਰ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਲ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਇਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਥੇ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਘਰਸਥ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ—ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਚੌਰਾਹੇ ਉੱਤੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੀੜ੍ਹੀ ਸਥਾਪਤ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਸੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਈਰਖਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਅਚਾਰਯ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਚਾਰਯ ਕੋਲ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ; ਜਦੋਂ ਅਚਾਰਯ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਯਮਤ ਦੱਖਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਚਾਰਯ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸੋਵੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਠੇ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਕੰਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਕਰੇ। ਸਭ ਕੰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਚਾਰਯ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜਾ ਰਹੇ, ਸਦਾ ਤਿਆਰ ਰਹੇ, ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਮਰਥ, ਗੁਣੀ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਹੀ ਬੋਲੇ; ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਅਚਾਰਯ ਨੂੰ ਵੇਖੇ। ਉਹ ਅਚਾਰਯ ਦੇ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਖਾਏ, ਪੀਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਪੀਵੇ, ਅਚਾਰਯ ਖੜੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹ ਨਾ ਬੈਠੇ, ਜਦ ਅਚਾਰਯ ਜਾਗ ਰਹੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹ ਨਾ ਸੋਵੇ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅਚਾਰਯ ਦੇ ਚਰਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਛੁਹੇ—ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਸੱਜਾ ਪੈਰ, ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਖੱਬਾ ਪੈਰ, ਹੌਲੀ ਦਬਾਏ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਬਤਾਵੇ—"ਗੁਰੂਜੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ" ਜਾਂ "ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ"। ਹਰ ਕੰਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਦਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਅਚਾਰਯ ਨੂੰ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੇ। ਪਾਠ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਸੁਗੰਧ ਜਾਂ ਰਸ ਪਹਿਲਾਂ ਟਾਲਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਅਚਾਰਯ ਦੇ ਭਗਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਣਯੋਗ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਚਿਤ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇ, ਅਯੋਗ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚੇ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ ਮਨੁੱਖ, ਜਦ ਉਹ ਵੇਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਵੇਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਗੁਰੂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਿਖਿਆ ਤੇ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਠ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਦ ਪਾਠ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੱਖਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਘਰਸਥੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਘਰਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਚਾਰ ਤਰੀਕੇ ਮੂਹਰਤਾਂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਹਨ—ਪਹਿਲਾ ਅੰਨ ਦਾ ਢੇਰ ਲਗਾ ਕੇ, ਦੂਜਾ ਮਟਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਤੀਜਾ "ਘੋੜੇ ਦੀ ਛਾਤੀ" ਵਾਂਗ, ਚੌਥਾ "ਕਬੂਤਰ ਵਾਂਗ"—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਆਚਰਨ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਇੱਥੇ ਤਪ, ਉਪਾਸਨਾ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਘਰਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।