ਦੇਵਤੇ ਬੜੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਸਾਨੂੰ ਐਸੀ ਅਤੁੱਲ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਬਖ਼ਸ਼ੋ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ।” ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ—ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਵਾਂਗਾ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਕਦੇ ਅਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਪੁੱਛੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਤੋਂ ਇਕ ਵਰ ਦਿਆਂਗਾ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਬੋਲੇ, “ਹੇ ਭਗਵੰਤ, ਇਹੀ ਵਰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਪੂਰਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਇਹ ਕਮਲ ਸੁੱਟਿਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁਭ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਰ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਕਿਉਂ ਕੰਬੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕਿਉਂ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਹਨ? ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਦੇਵ! ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸੋ।” ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਇਹ ਕਮਲ ਰਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਵੀ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਸੁਣੋ। ਇੱਕ ਅਸੁਰ, ਵਜ੍ਰਨਾਭ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਉਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈ ਲਈ ਸੀ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਤਪ ਕਰ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ, ਇਸ ਕਮਲ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਹੋਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਤੇ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਗਰੂਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਭਗਤੀਸ਼ੀਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਿਪੱਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪੈਣ, ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿਣ। ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਮਨੁੱਖ, ਸੱਪ, ਰਾਖਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਭ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਸ ਪਾਪੀ ਦਾ ਅੰਤ ਮੰਤਰ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਕਮਲ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਉਹੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ ਜੋ ਪੁੰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟੇ ਕਮਲ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਥਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਭਗਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਿਆਂ, ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਤੇ, ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਮਹਾਕਾਲਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਏ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਜੋ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵੋ, ਆਪਣੇ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾਓ। ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਈ ਦਿਓ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੌ ਕਰੋੜ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਜਾਂ ਬਦਨਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾ ਅਧਰਮੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਝੋ ਕਿ ਸੌ ਕਰੋੜ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਕਰੋੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਯਤੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਬੁਰੇ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸਭ ਦਾ ਪਿਤਾਮਹ ਹਾਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਵ੍ਰਤ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਾ ਲੈਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਜੋ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵਲੋਂ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੋਂ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਵਾਸਨਾ ਵਾਲਾ, ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਧਨ ਦਾ ਲੋਭੀ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਹੀ ਖਾਂਦਾ, ਚਟਪਟੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਖੇਤੀ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਅਗਿਆਨ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਰਾਈ ਔਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਚੰਗੇ ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਦੋ-ਮੱਤ ਵਾਲਾ, ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਤੇ ਪਾਪੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੇ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ, ਅਮਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚੰਦ੍ਰਨਦੀ ਹੈ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਾਰਸਵਤੀ ਤੱਕ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨੰਦਨ ਤੋਂ ਪੂਰਾ, ਕਲਪ ਤੱਕ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਇਹ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੀ ਬਣਾਇਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਅਲਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਮੱਧ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲਈ, ਤੇ ਨਿਊਨਾਂ ਵਾਲਾ ਰੁਦ੍ਰ ਲਈ ਹੈ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਗੁਪਤ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਲਲੇਖ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਮਕ ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਪ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਸੋਨੇ ਤੇ ਹੀਰਿਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਵਾਲੀ ਬਣਾਈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ, ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ, ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਾਸੂ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਮਰੁਤ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਥੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਸ਼ਾਸਤਰਕ ਢੰਗ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ-ਰੂਪ ਰੀਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਉਪਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਲੋਕ ਪੁਸ਼ਕਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿਣ? ਇਹ ਮਰਦ, ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਵਰਨ-ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ ਲੋਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ।