ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਮਾਪ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੋ ਦੇਵ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ—ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਵਰਤ ਵਾਲੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦਾ ਪੁੰਨ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੱਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦੀ; ਇਹ ਉਹ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਜੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਣਾ ਖਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅੱਧਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਧਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਨਾਂਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਤੀਰਥ, ਦਾਨ ਤੇ ਵਰਤ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੀ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਰਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਗੁਪਤ ਵਰਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ? ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆਰੀ ਹੋਈ?" ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਲਿਯੁਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮੁੱਰਾ ਨਾਮ ਦਾ ਦੈਤਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬੜਾ ਅਸਾਧਾਰਣ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਦੈਤਿਆ, ਮੌਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਸੀ।" ਉਸ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕੋਲ ਗਏ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ—ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਵੰਞੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਹੁਣ ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਗੁਆ ਬੈਠੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਅਮਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੀਏ।" ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਗਰੁੜਧਵਜ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਉਧਾਰਕ ਅਤੇ ਪਰਮ ਲਕਸ਼ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਜਾਓ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਗੇ।" ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ, ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ: "ਓਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦੈਤ ਦੋਵਾਂ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਮਧੁ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ—ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ। ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਗਏ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡਾ ਆਸਰਾ ਹੋ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮਾਲਕ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਬੁੱਧੀ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਤਾ ਤੇ ਕਾਰਨ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਹੋ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਵੀ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ।" "ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਮੁੱਰਾ ਨਾਮਕ ਦੈਤਿਆ ਵਲੋਂ ਹਰਾ ਕੇ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।" ਇੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਦੈਤਿਆ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਆਕਾਰ, ਤਾਕਤ, ਵਾਸਥਾਨ, ਸ਼ਕਤੀ, ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵਰਦਾਨ—ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਲਾਜੰਘਾ ਨਾਮ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੁੱਰਾ, ਬੜਾ ਹੀ ਡਰਾਉਣਾ, ਮਹਾਨ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਹੈ। ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਾਵਤੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਵਲੋਂ ਹਰਾ ਕੇ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਕੱਢੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਨਵੇਂ ਇੰਦਰ, ਵਾਤ ਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਵਾਯੂ ਤੇ ਵਰੁਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ; ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ: "ਮੈਂ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ, ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ।" ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਚੰਦ੍ਰਾਵਤੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਉੱਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਫੇਰ ਹਰਾ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਦਸ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ। ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੁੱਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਰੁਕੋ, ਰੁਕੋ!" ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਨੇ ਮੁੱਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ ਦੈਤਿਆ, ਮੇਰੀ ਭੁਜਾ ਵੱਲ ਵੇਖ।" ਫਿਰ, ਜਿਹੜੇ-ਜਿਹੜੇ ਦੁਸ਼ਟ ਦੈਤਿਆ ਵਿਸ਼ਨੁ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚੱਕਰ ਦੈਤਿਆ ਦੀ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਛੱਡਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਦੈਤਿਆ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਪਰ ਇੱਕ ਦੈਤਿਆ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਧੁਸੂਦਨ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੈਤਿਆ ਨੇ ਹੱਥੋਂ-ਹੱਥ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਹ ਅਸਮਾਨੀ ਯੁੱਧ ਚਲਿਆ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਹਾਰ ਕੇ, ਬਦਰੀਕਾਸ਼੍ਰਮ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ 'ਸਿੰਘਾਵਤੀ', ਜੋ ਬਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀ ਤੇ ਇੱਕੋ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਜਨਾਰਦਨ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।