ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਹੋਏ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਰੱਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਇਹ ਅਜੀਬ ਅਸੂਲ ਅਤੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ, ਇਹ ਸੰਕੇਤ—ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਕੰਬ ਰਹੇ ਹਨ? ਕਿਹੜੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇਹ ਹੱਲਚਲ ਪੈ ਗਈ ਹੈ?” ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਮੁਕਣ ਨੂੰ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਧਰਮ ਰੂਪੀ ਸਮੁੰਦਰ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਵੀ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ—ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ? ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੋਈ ਵਾਜਬ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਠਿਆ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਡਰਾਉਣਾ ਧੁਨੀ ਤਾਂ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣੀ ਸੀ, ਨਾ ਅੱਗੇ ਆਉਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਵਿਗੜ ਗਏ ਹਨ।” ਫਿਰ ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਧੁਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮਰੁਤ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, “ਡਰੋ ਨਾ, ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪੂਰੀ ਪੱਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ—ਜੋ ਭਾਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਨ, ਕਮਲ ਹਥ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ—ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ, ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਇੱਕ ਕਮਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਉਹੀ ਵੱਡੀ ਧੁਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ।” ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਭਾਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹ ਜੰਗਲ, ਉਥੇ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਵਸਣਾ ਚੁਣਿਆ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਖੇਤਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਂ ਭਾਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਚਲੋ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋਗੇ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਜਾਣਗੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਆਨੰਦਤ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਰੌਸ਼ਨ ਅਤੇ ਚਟਕਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਨੰਦਨ ਵਣ ਵਰਗਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੰਗਲ ਕਮਲਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। “ਇਹੋ ਹੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਹਨ!”—ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਉਥੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਉਹ ਉਥੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਖੋਜ ਕਰਦੇ-ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਯੂ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਵਾਯੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ।” ਖੋਜ ਕਰਦੇ-ਕਰਦੇ, ਥੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉਤੇ ਟਿਕ ਗਏ। ਫਿਰ ਵਾਯੂ ਨੇ ਦੱਖਣ, ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਮਝਾਇਆ। “ਬ੍ਰਹਮਾ (ਵੀਰਿੰਚੀ) ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਸ਼ਰਧਾ, ਗਿਆਨ, ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲ। ਜੋ ਯੋਗੀ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਤਪੱਸਵੀ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮ ਅਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਉਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ; ਪਰ ਜੋ ਯੋਗੀ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।” ਵਾਯੂ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਉਹ ਬਦਲਣ-ਅਣਜੋਗ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਮ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੋ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ (ਦਵਿਜ) ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।” ਫਿਰ ਵਾਯੂ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।” ਵਾਯੂ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਉਹ ਬੋਲੇ, “ਹੇ ਵਾਕ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਾਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਦਿਓ, ਅਸੀਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਾਂ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਨਿਮਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਨਮਨ ਕਰਦੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਣ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੌਸ਼ਕਰ ਨਾਮਕ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉੱਤਮ ਪੁਜਾਰੀ ਧਿਸ਼ਣਾ ਨੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਯਜਨਾ ਕਰਵਾਈ। ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਕਮਲ-ਚਰਣ ਵਾਲੀ ਦীক্ষਾ ਲਈ, ਕਮਲ ਦਾ ਚੌਕ ਬਣਾਇਆ। ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ, ਦীক্ষਾ ਦੀ ਅਚੰਭਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹੀ ਅੱਗ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਅੰਗਿਰਸ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਪਾਠ ਦਿੱਤੀ—ਤ੍ਰਿਸੁਪਰਣ, ਤ੍ਰਿਮਧੁ ਅਤੇ ਪਾਵਮਾਨੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸਾਰੇ ਪਾਠ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਤ ਕਰਮ ਸਿਖਾਏ। “ਆਪੋ ਹਿਸ਼ਠ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜੋ ਸਨਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੁਸਟਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੋਸ਼ਣ, ਸਮਪੰਨਤਾ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਫਲਤਾ, ਯਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲੀਯੁਗ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਕੋਈ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦীক্ষਿਤ ਅਤੇ ਸੰਜਮੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਜਲ-ਕੰਡੀ ਲੈ ਕੇ, ਢਿੱਲੀਆਂ ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਦੰਡ, ਛਾਲ ਦੇ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਜਟਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਸਨਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਠੀਕ ਅਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਯਤਨ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਭੋਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੌਨ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਜ਼ਰ, ਬੋਲ, ਛੂਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਵਰਤੀ, ਨਿਯਮਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।