ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ ਨੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਜਨਾਰਦਨ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਉਸਨੇ ਕਿਹੜੀ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਯਜਨ ਕੀਤਾ? ਕੌਣ-ਕੌਣ ਉਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ ਤੇ ਕੌਣ ਉਚਿਤ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸੀ? ਕਿਹੜੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਯਜਨ ਨਾਲ ਸੰਤੋਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ।" ਪੁਲਸਤਿਆ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ! ਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਧਾਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸੀ, ਅਨੇਕ ਅਦਭੁਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬਹੁਤ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਬਿਲਕੁਲ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ। ਉੱਥੇ ਲੱਤਾਂ ਦੀ ਛਾਂ, ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦ ਬੁਲੰਦ ਬੋਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਝਰਨਿਆਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਠੰਡੀ ਫੁਆਰ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਝੂਮਦੇ ਬਾਗ, ਅਤੇ ਰਸਾਲ ਪਾਨੀ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਥਾਂ ਸੁੰਦਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਸਤੂਰੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਸੀ, ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਜੋ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ-ਰਸ ਵਿੱਚ ਥੱਕ ਗਏ, ਉਹ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਕਿਨਰਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਸੰਗੀਤ ਧੁਨ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਜਗ੍ਹਾ ਸੁੰਦਰ ਵਿਵਸਥਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਵੈਰਾਜਾ ਨਾਮਕ ਮਹਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਧੁਨ ਵੱਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਾਰਿਜਾਤ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਹਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸੋਭਾ ਹੋਰ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਕਈ ਖੰਭੇ ਐਵੇਂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਂ ਧੋਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਇਨਾ, ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨੱਚਣ ਨਾਲ ਉਹ ਮਹਲ ਜਿੰਦ-ਜਾਗਦਾਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਜ-ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ, ਰਾਗ-ਰਾਗਣੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾਲ-ਲਯ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਭਾ-ਭਵਨ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਕਾਂਤਿਮਤੀ। ਇਹ ਸਭਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗੋਲ਼ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਭਰੀ ਜਪ-ਧੁਨ ਨਾਲ ਸਭਾ ਮਹਿਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਕੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਰਚਿਆ। ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਨ ਆਇਆ—"ਮੈਂ ਇਹ ਯਜਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿੱਥੇ ਇਹ ਯਜਨ ਕਰਾਂ? ਕੀ ਕਾਸੀ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਤੁੰਗਾ, ਨੈਮਿਸ਼, ਜਾਂ ਸ਼੍ਰਿੰਗਖਲਾ ਉੱਤੇ? ਜਾਂ ਕਾਂਚੀ, ਭਦਰਾ, ਦੇਵਿਕਾ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਸਰਸਵਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤੀਰਥ-ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ?" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ—"ਇੱਥੇ ਹਰ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਤੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਦਿ-ਦੇਵ ਹਾਂ, ਐਸੇ ਹੀ ਮੈਂ ਇੱਕ ਆਦਿ ਤੇ ਪਰਮ ਤੀਰਥ ਬਣਾਵਾਂਗਾ। ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਜੰਮਿਆ, ਵਿਸ਼्णੂ ਜੀ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉੱਗੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਸਾਧੂ ਲੋਕ ਪੁਸ਼ਕਰ ਆਖਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ—"ਹੁਣ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਵਾਂ।" ਫਿਰ ਉਹ ਪੂਰਬੀ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਚੱਲੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੁੱਖ, ਬੇਲਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਥਾਂ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਚਿੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਅਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਇੰਨੀ ਮਧੁਰ ਸੀ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਛੇ ਰੁਤਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਤੇ ਕੱਚੇ ਫਲ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਹਿਕ ਤੇ ਸੁਆਦ ਨਾਲ, ਸੋਹਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਛੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਫਲ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਤੇ ਸੁੰਘਣ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਕ ਸਨ, ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪੱਤੇ, ਘਾਹ, ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀਆਂ ਢੇਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਹਵਾ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਬਾਹਰ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਉਹ ਉਡਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਚੁੱਕਦੀ ਫਿਰਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਵਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ ਤੇ ਚਹੁੰ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਰਿਆਲੇ, ਸੁਚੱਜੇ, ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਵਾ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ। ਜੰਗਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਮਾਣ ਸੀ, ਹਰ ਰੁੱਖ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਾਂ, ਉੱਚੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ, ਤੰਦਰੁਸਤ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਕੁਝ ਤਾਂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਸੋਭਾ ਐਵੇਂ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਘਰ, ਜਿਥੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬੈਠੇ ਹੋਣ। ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕੁਰ, ਖਣਿਜਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਨੇਕ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੋਭਦੇ ਹਨ, ਐਸੇ ਹੀ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ। ਨਾਗ ਰੁੱਖ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੀ ਹੋਈਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਹਿਕ ਲੈਂਦੇ ਜਾਪਦੇ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਵਾਨੀਰਾ ਦੇ ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਰਨਿਕਾਰ ਰੁੱਖ, ਆਪਣੇ ਘਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਲਦੇ ਕਾਲੇ ਕਲੀ ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਪੂਪਲ। ਦੋ-ਦੋ ਜਾਂ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰੁੱਖ, ਜੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੰਗਲ ਦੇਵਤਾ ਜਿਵੇਂ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ, ਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਲੱਤਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਦੀਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ, ਰੁੱਖ ਨਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹੇ, ਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਰਜ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਧੋਏ ਹੋਏ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਪਟੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ, ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੀਮੁਕਤਾ ਲੱਤਾਂ ਖਿੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲਪਟੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪ੍ਰੀਤਮਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ; ਸਾਲ ਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਰੁੱਖ, ਆਪਣੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਰਸਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੰਗ ਨਾਲ ਲਪਟੇ ਹੋਏ। ਜੈਕਫਰੂਟ, ਸਾਲ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਰੁੱਖ, ਆਪਣੀਆਂ ਫਲ-ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤ ਮਿਲ ਗਏ ਹੋਣ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਵਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲਪਟ ਰਹੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਉੱਠਦਾ, ਉਹ ਰੁੱਖ ਸੋਹਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੜੀਬੱਧ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਯਜਨ ਦੀ ਥਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ।