ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ’ਤੇ, ਕਪਾਲਮੋਚਨ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ, ਤੂੰ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ—ਤਿੰਨੋਂ ਉਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਾਂਗੇ। ਉਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ, ਤੇਰੀ ਦਰਸ਼ਨ-ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਵੀ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਧਾਮ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਦੁਇ ਨਦੀਆਂ, ਵਰਨਾ ਅਤੇ ਅਸੀ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹਨ, ਵਹਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਮੌਤ-ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਉਹ ਸਥਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੇਤਰ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਦੇਹ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲੋਕ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਉਥੇ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੰਸ-ਰਥ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪੰਜ ਕ੍ਰੋਸ਼ਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੰਗਾ, ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਹੇਗੀ, ਤਦ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਥੇ, ਗੰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਹਦੀ ਹੈ, ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਅਤੇ ਜਾਹਨਵੀ ਦੋ ਯੋਜਨ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਹਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਸਮੇਤ, ਆ ਕੇ ਵਸਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ, ਕਪਾਲ ਛੱਡੋ। ਜੋ ਉਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਰਗ-ਲੋਕ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਰਾਨਸੀ ਦੇ ਮਹਾਤੀਰਥ ’ਤੇ ਜੋ ਇਨਸਾਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਥਾਨ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਜੀਵ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਭਗਤ, ਉਹ ਧੰਨ ਹਨ। ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਭਗਤ ਉਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦਾਨ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ, ਜਪ, ਅਤੇ ਯਜਨ embodied beings ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਅੰਤਹੀਨ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਦੀਪ-ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀ ਗਿਆਨ-ਚੱਖੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਨਿਰਮਲ, ਨੌਜਵਾਨ, ਮਰਦਣ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਛਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਲੰਬਾ ਬਿਆਨ ਕਿਉਂ? ਜੋ ਕੁਝ ਉਥੇ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜੇ ਕਰਮ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਅੰਤਹੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਤੀਰਥ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ, ਜਪ, ਅਤੇ ਯਜਨ ਅੰਤਹੀਨ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਰਾਨਸੀ ਦੇ ਤੀਰਥ ’ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਭਗਤ ਉਥੇ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਾਸੁ, ਪਿਤਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰਦਾਦਾ ਅਤੇ ਆਦਿਤਿਆ ਵੀ; ਇਹ ਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਮੈਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ-ਦਾਨ ਦੀ ਤ੍ਰੈ-ਵਿਧ ਰੀਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ-ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਦਾਨ ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਤੀਰਥ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਅਵਿਮੁਕਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੋ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਸਮੇਤ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੰਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਹਾਦੇਵ ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਯੋਗ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ; ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵੱਲੋਂ ਚਾਹੇ ਵਰ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਦਿਆਂਗਾ। ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਮੈਂ ਹੀ ਵਰ-ਦਾਤਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਵਰ ਮੰਗਣ ਲਈ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਮੰਨੋ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੇਰੇ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਬਦ; ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਵੀ ਤੇਰੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਵਰਾਨਸੀ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਾਨਸੀ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੀ ਕੀਤਾ? ਜਨਾਰਦਨ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕੀ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ? ਦੱਸੋ, ਕਿਸ ਤੀਰਥ ’ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਯਜਨ ਕੀਤਾ? ਕੌਣ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਯਜਨ-ਪੁਜਾਰੀ ਸਨ? ਸਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਦੱਸੋ। ਕਿਹੜੇ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਏ? ਇਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ। ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ’ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਧਾਨ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਨੇਕ ਅਸ਼ਚਰਜਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ, ਘਣੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਸੀ। ਉਹ ਵੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛਤਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਡਰ ਗਏ ਸਨ। ਝਰਨਿਆਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਠੰਡੀ ਛਿੜਕ ਨਾਲ ਠੰਡਾ, ਬਾਗਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੂਮਦੇ, ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਣ ਪਾਨ-ਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ। ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਸਤੂਰੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ, ਜੋ ਵੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ-ਖੇਡ ਤੋਂ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਮਾਰਗਾਂ ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਸਨ। ਉਸ ਥਾਂ ’ਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਮਿੱਠੀ ਸੰਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੈਦਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਉਂਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਖੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਵੈਰਾਜਾ ਮਹਿਲ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਰਮਪਿਤਾ ਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ-ਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਗਾਇਕੀ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਾਰਿਜਾਤਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਸਜਾਵਟ ਨਾਲ।