ਜਦੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਗਹਿਰੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਮਰ ਹੋਏ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰਤਾਂ, ਯਜਨਿਆਂ ਅਤੇ ਗਹਿਰੀ ਆਸ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ, ਬੋਲ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਇਹ ਵਰਤ ਪੂਰੇ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰ ਇਹੀ ਮਿਲ ਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।" "ਮੇਰੀ ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਊਰਜਾ ਤੱਕ ਖਪਾ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਪਰ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਇਹ ਖੋਪੜੀ ਅਜੇ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਸਿਧਾਂਤੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਰਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਖੋਪੜੀ-ਧਾਰੀ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਇਹ ਖੋਪੜੀ ਕਿਸ ਤੀਰਥ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸੁੱਟਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਵੀ ਮਹਾਨ ਸਿੱਧਾਂਤੀਆਂ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਵਿਮੁਕਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕਪਾਲ-ਮੋਚਨ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੈਂ, ਤੂੰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਉੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹਾਂਗੇ। ਉੱਥੇ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਵੀ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਉੱਥੇ ਦੋ ਨਦੀਆਂ, ਵਰਣਾ ਅਤੇ ਅਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ, ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਦੀ ਲਿਖਤ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਥਾਂ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੰਸ-ਰਥ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਕਰੋਸ਼ਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਹੈ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚੋਂ ਵਗੇਗੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਉੱਥੇ ਗੰਗਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਅਤੇ ਜਾਹਨਵੀ ਨਦੀ ਦੋ ਯੋਜਨ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆ ਕੇ ਵੱਸਾਂਗੇ। ਉੱਥੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਖੋਪੜੀ ਛੱਡ ਦੇ।" "ਉੱਥੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਤੇ ਤਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਮਹਾਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਇਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਜੋ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਸਾਫ ਦਿਲ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕੀਤੀ ਭਗਤੀ, ਜਪ, ਅਤੇ ਹੋਮ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੀਪ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਨੌਜਵਾਨ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਵੱਛਾ ਛੁਡਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਤੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਫਲ ਅਨੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਲੋਕ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।" "ਇਸਨਾਨ, ਜਪ ਅਤੇ ਹੋਮ ਕਰਕੇ ਅਨੰਤ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਵਾਰਾਣਸੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਜੇ ਉੱਥੇ ਮਰਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਸੂ, ਪਿਤਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾਮਾ ਅਤੇ ਆਦਿਤਯਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ-ਤਰਪਣ ਦੀ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦਾ ਤਰਪਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਕਰਵਾਉਣ। ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਉਸਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਇਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਵਿਮੁਕਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਵੱਸ।" ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਮਹਾਦੇਵ ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਵਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵਲੋਂ ਵੀ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਵਾਂਗਾ।" "ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਮੈਂ ਹੀ ਵਰਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ; ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਨਾਰਾਇਣ ਵੀ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ ਵਾਰਾਣਸੀ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।