ਨਾਰायण, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ, ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ, ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਲਯਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਅਣਮਾਪ ਹਨ—ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਫੈਦ, ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਲਾਲ, ਕਲੀ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰੀ, ਜੰਘਾਂ ਤੋਂ ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਮੈਂ ਉਸ ਸਰਵਵਿਆਪੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਾਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਸ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਸੁਕਸ਼ਮ, ਮਹਾਨ, ਗਿਆਨ-ਰੂਪ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿਰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੱਖਾਂ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਜੈਤਾਵਾਨ, ਸਦਾ-ਥਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੋਹਣੀ ਘਟਾ ਵਾਂਗ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਸਦਾ-ਥਿਰ, ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ, ਅਜਨਮਾ ਅਤੇ ਅਸਤਿਤਵ-ਅਨਸਤਿਤਵ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ। ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ—ਚਲਦੀਆਂ ਅਤੇ ਅਚਲ ਵਸਤੂਆਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, ਤਾਂ ਸਦਾ-ਥਿਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਮੰਗੋ, ਮੈਂ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਵਰਦਾਤਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ, ਸਿਵਾਏ ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ।" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੇ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਕਾਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਮੌਤ ਦੀ ਬੂ ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਛਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਗਹਿਣੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ? ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸਰੀਰ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਵੇ?" "ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ—ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ?" ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਹੈ।" "ਇਸ ਪਾਪ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਤੇਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਹੁਣ, ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਭਸਮ ਲਗਾ।" "ਹੱਡੀਆਂ ਆਪਣੇ ਜੂੜੇ, ਕੰਨਾਂ ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ; ਐਸਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਭਾਗਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮੇਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖੋਪੜੀ ਫੜ ਕੇ, ਹਿਮਵੰਤ, ਮੈਨਾਕ ਅਤੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਕੈਲਾਸ, ਵਿੰਧਿਆ, ਨੀਲ ਪਹਾੜ, ਕਾਂਚੀ, ਕਾਸ਼ੀ, ਤਾਮ੍ਰਲਿਪਤ, ਮਗਧ ਅਤੇ ਅਵਿਲਾ ਗਏ। ਵਤ੍ਸਗੁਲਮਾ, ਗੋਕਰਣ, ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੁ, ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ, ਕੇਤੁਮਾਲ ਅਤੇ ਹਿਰਣ੍ਯਕ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਏ। ਕਾਮਰੂਪ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਅਤੇ ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵੀ ਪਹੁੰਚੇ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਆਸਰਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖੋਪੜੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਜਜਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਹਿਲਾਉਂਦੇ, ਪਰ ਖੋਪੜੀ ਹੱਥ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗੀ। ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, "ਮੈਂ ਇਹ ਵਰਤ ਲਵਾਂਗਾ।" "ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ, ਸਭ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ;" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਵੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਵਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧਤ ਰਸ ਅਤੇ ਪੱਕੇ-ਕੱਚੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਸਨ; ਉਹ ਵਣ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। "ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੈਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣਗੇ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦਾ ਇੱਛਿਤ ਗਿਆਨ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਇਹ ਪਾਪ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੋਸ਼ਣ, ਧਨ ਅਤੇ ਬਲ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ;" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਣਮਾਪ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਕਮਲ-ਜਨਮੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਆਏ ਅਤੇ ਨਿਵੇਂ ਹੋਏ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਦੇਵ-ਵ੍ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਭੇਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।" "ਜੋ ਵੀ ਵਚਨਬੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ—ਚਾਹੇ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਜਾਂ ਦੇਵਤੇ; ਇਸ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਚਾਹੀਦੀ ਉੱਚਤਮ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਮਨ, ਬੋਲੀ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ;" "ਹੁਣ ਦੱਸ, ਹੇ ਭਾਗਵਾਨ, ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ—ਮੈਂ ਉਹ ਵਰਦਾਨ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹੀ ਵਰਦਾਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਸਭ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਵੱਡੇ ਯਗਿਆਂ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ।" "ਜਿਸ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਥੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਖੋਪੜੀ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗੀ।" "ਇਹ ਆਚਰਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਜ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਖਪਰੀ-ਧਾਰੀ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਇਹ ਮਹਾਨ ਵਰਤ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ; ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਇਹ ਖੋਪੜੀ ਕਿਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸੁੱਟਾਂ?" "ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਵਿਮੁਕਤ ਆਖਦੇ ਹਨ...