ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ “ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣਾ” ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ ਇਹ ਉਦੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਾਰੇ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਨਾਂ ਲਈ, ਦਿਨ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਖਾਣਾ ਮਨਾਂ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਵਰਤ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮੱਧਾਨ੍ਹੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੂਏਂ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਘੱਟਤਰੀਨ ਹੈ, ਤਲਾਬ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਪਰ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਜੁੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਸ ਦੀ ਪਾਪ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੋਵੇਂ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਥੇ ਘੋੜੇ, ਰਥ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪੈਰ ਪਏ ਹੋਣ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਮੇਂ, ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਕਿ, “ਹੇ ਮਿੱਟੀ, ਮੇਰੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇ; ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਲਾਲਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਇਸ ਦਿਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ਾਂ, ਝੂਠ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਾੜੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲਤ ਸੰਬੰਧ ਹਨ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਵਸਤੂ ਚੋਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ, ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਭਾਵ ਨਾਲ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਸ ਦਿਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਭੋਗ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਲਗੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਖਿਮਾ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇਹ ਵਰਤ ਏਸੇ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਪਾਰਥ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਏਕਾਦਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੁਣ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ: ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਉਗਣ ਸਮੇਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ— ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸੋਲਾਂ ਭਾਗ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜੋ ਦੱਖਣ ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਅਯਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਲੱਖ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਇਤਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰ/ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਹੀ ਉਹ ਫਲ ਹੈ ਜੋ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਜਨਮ ਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਉਪਵਾਸੀ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਸੋ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਸੰਨਿਆਸੀ ਅਤੇ ਉਤਮ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਉਹ ਫਲ ਹੈ ਜੋ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਉਪਵਾਸੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਜੋ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਉਪਵਾਸੀ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਸੋ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ; ਉਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ। ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੱਕ ਜਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ; ਇਹ ਪੁੰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਅੱਧਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਰਾਤ-ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਅੱਧਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਅ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਂਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਇਹ ਵਰਤ ਜਰੂਰ ਕਰ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਇਸ ਪੁੰਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹਜ਼ਾਰ ਯੱਗ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਵੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਿਨ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਿਅ ਹੈ? ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਮੁਰਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਅਚੰਭੇਜਨਕ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਤੱਕ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ, ਮੰਦ-ਮਨ ਵਾਲੇ, ਮੌਤ ਦੇ ਰੂਪ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸੰਦੇਹ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕੋਲ ਗਏ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਭਗਵਾਨ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀ; ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਚਮਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ; ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਮਰ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ। ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗਵੇਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਹੀ ਗਰੁੜ ਧਾਰੀ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਰਖਿਆ ਕਰਤਾ, ਪਰਮ ਲਕਸ਼ ਹੈ। ਉਥੇ ਜਾਓ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ; ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਰਖਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਇੰਦਰ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਓਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੋਵਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਦੈਤੀਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੇ, ਮਧੁ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਆਏ ਹਨ; ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਸਰਾ ਲਏ ਹਾਂ—ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ। ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਬਚਾਓ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ; ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ।