ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਲਈ, ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੂਰਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਲ 'ਤੇ ਗਰਵ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਵਾਂਗਾ।" "ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰਣ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਣ ਹੀ ਆਖੇਗੀ। ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤ ਅਤੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਕੇਸ਼ਵ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਨਮ ਦਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਥੋਂ ਲੁਕ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਦ੍ਧਸ਼੍ਰਵਸ ਨੂੰ ਵੀ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਮਨੁੱਖ, ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਰਕਤ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਵਰਤੋ।" "ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ-ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਪਾਂਡੁ, ਪృਥਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਏਗਾ, ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਨੂੰ ਵੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਏਗਾ।" "ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ, ਇੱਕ ਹਿਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵੇਗਾ; ਉਸ ਕਾਰਨ, ਵਿਰਾਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਜਾਏਗਾ।" "ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੇਗਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੱਸੇਗਾ; ਫਿਰ ਕੁੰਤੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖੇਗੀ," "ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਮਾਨਵ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ; ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ।" "ਜਦ ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰੇ, ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਤੁਸੀਂ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦਿਓ; ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਸਾ ਹੀ ਕਰੋ, ਹੇ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਤੀ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਪਿਛਲੇ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਚੋਵੀ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ।" "ਰਾਮ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮੇ; ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ ਹਾਨੀ ਹੋਈ।" "ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵਾਲੀ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ خاطر ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਮਾਨਵ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰਦਾ।" ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਹੋਰ ਕਾਰਣ ਦੱਸ ਕੇ ਨਾ ਮੰਨਿਆ, ਤਾਂ ਹਰੀ ਨੇ ਸ਼ੁਨਾਸੀਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਖੁਦ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ।" "ਮੈਂ ਰਥੀ ਬਣ ਕੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ;" ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਪੂਰੇ ਹੋਣ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ, ਖੁਦ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖਸ਼ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪੁਨ: ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ—ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ—ਤੁਸੀਂ ਰਚੇ ਹੋ।" "ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਤੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਕਿ ਨਾਸ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਸੰਭੂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਅਟਲ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ; ਤੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।" "ਇਸ ਪਾਪ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ, ਉੱਚਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰੋ; ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰ ਯਜਨਾ ਕਰੋ।" "ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਨੂੰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਮੰਨ ਕੇ ਯਜਨਾ ਕਰੋ।" "ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਵੀ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਚਲਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ।" "ਇੱਕ ਗ੍ਰਿਹ ਅੱਗ, ਦੂਜੀ ਦੱਖਣੀ ਅੱਗ, ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਹੋਮ ਅੱਗ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਪਕੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।" "ਗੋਲ ਪਕੜੀ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਤੀਰ-ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਪਕੜੀ ਵਿੱਚ, ਚੌਕੋਣੀ ਪਕੜੀ ਵਿੱਚ, ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਸਮ ਵੇਦ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।" "ਤਪस्या ਨਾਲ ਅੱਗਾਂ ਜਗਾ ਕੇ, ਉੱਚਤ ਸੰਪੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਿਆ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ, ਫਿਰ ਅੱਗਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੋ।" "ਇੱਥੇ ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਦੁਗਣ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਦੇਵ ਲੋਕ ਲਈ ਰਸਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਦੱਸੇ ਹਨ; ਇੱਕ ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਦੁਗਣ ਜਨਮ ਵਾਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਅੱਗ ਰੱਖੇ।" "ਬਿਨਾ ਅੱਗ ਦੇ, ਦੁਗਣ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਇੱਥੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ।" ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੂਛਿਆ: "ਜੋ ਖੋਪੜੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਨਰਾ, ਤੀਰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਕੀ ਉਹ ਮਾਧਵ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ? ਜਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ?" "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹਿਰਣਯਗਰਭਾ, ਜੋ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਚਾਰ-ਮੁੱਖਾ; ਉਸ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਅਦਭੁਤ ਮੁਖ—ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ?" "ਸੱਤਵ ਵਿੱਚ ਰਜਸ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਰਜਸ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਸੱਤਵ ਨਹੀਂ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸੱਤਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਕਿਵੇਂ ਵਧ ਗਿਆ?" "ਕਿਸ ਨੇ ਉਸ ਮਨ-ਭ੍ਰਮਿਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਭੂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ?" ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਹਰੀ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਧਰਮਿਕ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਹਨ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਗਿਆਤ ਨਹੀਂ, ਚਾਹੇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਅਧੂਰਾ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਮੁਖ ਉਪਰ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ।" "ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਜਸ ਨਾਲ ਮੰਨ-ਭ੍ਰਮਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਰਚਨਾ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਚਨਾ ਚਲਾਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਸਮੇਤ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭ੍ਰਮਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਪੰਜ-ਮੁੱਖਾ ਵਿਰਿੰਚੀ ਮੁੜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲਾ ਮੁਖ ਰਿਗ ਵੇਦ ਦਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ।