ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਲੈ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅੱਜ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਲਹੂ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੀ ਬੜੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਹਰਿ, ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਅੱਜ ਤੋਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਰਹੇਗਾ।" ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਿਣੁ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਰੁਕਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਕਲਿਯੁਗ ਅਤੇ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਦੇ ਸੰਧਿ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਥੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਾਵਾਂਗਾ।" ਫਿਰ ਵਿਣੁ ਜੀ ਨੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਰਹਿਣ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਹੁਕਮ ਕਰਾਂ।" ਵਿਣੁ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਜੋ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਅੰਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਵੇਗਾ।" "ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੂਰ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਸ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਿਥਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਹੋਵੇਗੀ।" "ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜੰਮੇਗੀ। ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨੀ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਉਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਵੀ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੱਦੇਗੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਉਹ, ਤੈਨੂੰ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੀ ਇਛਾ ਵਿੱਚ, ਰਜੋਦਰਸ਼ਨ ਸਮੇਂ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇਗੀ, ਹੇ ਤਪਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ।" "ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜੰਮੇਗਾ, ਹੇ ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ।" ਸੂਰਜਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਮੇਗਾ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰੇਗਾ।" "ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰਣ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਉਸਨੂੰ ਕਹੇਗੀ। ਮੇਰੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾਲ, ਹੇ ਵਿਣੁ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਉਸਦੇ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਐਸਾ ਹੀ ਜੰਮਾਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਉਥੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਨਾਰਾਏਣ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ। ਜਦ ਭਾਸਕਰ, ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਜ਼ਰੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਵਿਣੁ ਜੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਚਿਤ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਦਧਸ਼੍ਰਵਾਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਇਹ ਮਨੁੱਖ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਲਹੂ ਤੋਂ, ਮੇਰੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਜੰਮਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਹੈ। ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵਰਤਣਾ।" "ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਂਡੁ, ਪ੍ਰਿਥਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਮਾਦ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਇੱਕ ਹਿਰਨ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵੇਗਾ; ਉਸ ਕਰਕੇ, ਵੈਰਾਗ ਵਿਚ, ਉਹ ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੱਸੇਗਾ; ਫਿਰ ਕੁੰਤੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖੇਗੀ।" "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਮਾਨਵ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ; ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।" "ਜਦ ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰੇ, ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਤੂੰ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣ। ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਸਾ ਕਰ, ਹੇ ਸ਼ਚੀਪਤੀ।" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ, ਵਿਣੁ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਪਿਛਲੇ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਚੋਵੀ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ—" "ਤੁਸੀਂ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਘਰ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਜਨਮੇ ਸੀ।" "ਰਾਮ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਦੇ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕੇ; ਹੇ ਦੇਵ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।" "ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮਾਰਿਆ; ਇਸ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਮਨੁੱਖੀ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।" ਜਦ ਇੰਦਰ ਹੋਰ ਕਾਰਣ ਦੱਸ ਕੇ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਦ ਹਰੀ ਨੇ ਸ਼ੁਨਾਸੀਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਸੰਬੰਧੀ ਆਖਿਆ। "ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਮਾਨਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੂਰਜ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਲਈ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ।" "ਮੈਂ ਰਥੀ ਵੀ ਬਣਾਂਗਾ, ਤੇ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣਾਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਵਿਣੁ ਦੇ ਬਚਨਾਂ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਪੂਰੇ ਹੋਣ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਆਪ ਵੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖਸ਼ ਵਿਣੁ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹੀ ਰਚੇ ਗਏ ਹਨ।" "ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਸਹਾਇਕ ਹਾਂ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਨਾਸ ਵੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।" "ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੇ ਤੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਰਚ ਦਿੱਤਾ।" "ਇਸ ਪਾਪ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰ। ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵ, ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਕਰ।" "ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਯਾਜਕ ਬਣਾਕੇ, ਇਹ ਯਜਨਾ ਕਰ।" "ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਆਦਿਤ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰੁਦ੍ਰ ਵੀ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਮਾਲਕ ਹੈਂ।" "ਇੱਕ ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ, ਦੂਜੀ ਦੱਖਣ ਦੀ ਅੱਗ, ਤੇ ਤੀਜੀ ਹੋਮ ਦੀ ਅੱਗ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੁਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ।" "ਗੋਲ ਚੁਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜ; ਧਨੁਸ਼ਾਕਾਰ ਚੁਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਕੋਣਾਂ ਵਾਲੇ ਚੁਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜ।" "ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗਾਂ ਪ੍ਰਗਟਾ ਕੇ, ਪਰਮ ਵੈਭਵ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਅੱਗਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੇਂਗਾ।" "ਇਥੇ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਇਸਦੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ, ਦੁਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।