ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਉੱਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਿਨ ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਰੀ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪ ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਵਾਸ ਸਾਗਰ, ਕਕੁਤਸਥ ਅਤੇ ਨਹੁਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਸੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਂਛਿਤ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਬੋਲੀ, ਮਨ ਜਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਰਾਹੀਂ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਉਪਵਾਸ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਇਕਾਦਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਜੇਕਰ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਪਾਠ, ਹੋਮ, ਅਧਿਐਨ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਅਮਰ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਉਪਵਾਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਪੰਜਵੇਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਪਵਾਸ, ਰਾਤ-ਉਪਵਾਸ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?" ਤਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਸੁੰਦਰ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨਾ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਪੱਖ ਦੀ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਸਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਸਵੀਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸਯੰਮ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਭਾਗ ਬੀਤ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ 'ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣਾ' ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅੰਧੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖਾਓ—ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਲਈ ਇਹ ਤਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਾਰੇ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪੈਣ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ, ਦਿਨ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਮਨਾਹੀ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਵੇਰੇ ਉਪਵਾਸੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ। ਕੂਏਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਘੱਟ, ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਧੀਆ, ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਤੇ ਪੁੰਨ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਘੋੜੇ, ਰਥ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪੈਰ ਪਏ ਹੋਣ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੌਰਾਨ, ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਆਖੋ, "ਹੇ ਮਿੱਟੀ, ਮੇਰੇ ਪਿਛਲੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇ; ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਲੋਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਮਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਉਸ ਦਿਨ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ਾਂ, ਝੂਠ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜੀਉਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ। ਮੰਦ ਚਾਲ ਵਾਲਿਆਂ, ਪਰ-ਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਅਤੇ ਪਰ-ਧਨ ਤੇ ਪਰ-ਸਤ੍ਰੀ ਵਲ ਤੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚੋ। ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰੋ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਦੀਵਾ ਜਲਾਓ। ਉਸ ਦਿਨ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਵਾਸ ਤੋਂ ਬਚੋ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲਗਾਓ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਮਾਫੀ ਮੰਗੋ। ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਸ਼ੁਕਲਪੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਸ਼ੰਖ ਉਗਣ ਸਮੇਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਪੁੰਨ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸੋਲ੍ਹਾਂਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ ਜੋ ਦੱਖਣਾਯਨ ਜਾਂ ਉੱਤਰਾਯਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਲੱਖ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਭਾਸ ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰ-ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤੁਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਦ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਜਿਵੇਂ ਜਨਮ ਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਪੁੰਨ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਤੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਪੁੰਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਵੈਦਿਕ ਪੰਡਿਤ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਪੁੰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੋ ਦੇਵ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਮਹੇਸ਼—ਵਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਉਪਵਾਸੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਉਪਵਾਸੀ ਮਨੁੱਖ ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦਾ ਪੁੰਨ ਮਾਪਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਇਹ ਉਹ ਪੁੰਨ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣ ਨਾਲ ਅੱਧਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣ ਨਾਲ ਰਾਤ-ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਅੱਧਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਣੂ ਪ੍ਰਿਯ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਂਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਤੀਰਥ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਫਲ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਤੂੰ ਇਹ ਵਰਤ ਜਰੂਰ ਧਾਰਣ ਕਰ। ਮੈਂ ਵੀ ਇਸ ਪੁੰਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਵਰਤ ਹੈ; ਹਜ਼ਾਰ ਯਜ੍ਯ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਿਨ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ?" ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਲਿਯੁਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਮੂਰਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਦਭੁਤ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾ-ਅਸੁਰ, ਮੌਤ ਦੇ ਰੂਪ ਮੂਰਾ ਨੇ ਹਰਾਇਆ।