ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬਲਵਾਨ ਦਾਨਵ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯਾ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਖੜੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ, ਸਾਨੂੰ ਦীক্ষਾ ਦਿਓ।” ਪੰਡਿਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦীক্ষਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਭੋਜਨ ਕਰੋ, ਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਹਥੇਲੀ ਜੋੜ ਕੇ ਹੀ ਖਾਓ; ਪਾਣੀ ਸਾਫ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਰੋਵਾਂ ਜਾਂ ਕੀੜੇ ਨਾ ਹੋਣ। ਪਿਆਰੇ ਜਾਂ ਨਾਪਸੰਦ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਸਮਾਨ ਭਾਵ ਰੱਖੋ, ਪੱਖਪਾਤ ਨਾ ਕਰੋ; ਭੋਜਨ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰੋ। ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹੋ, ਇੰਝ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੋਗੇ।” ਇੰਝ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਪੰਡਿਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਗਵਾਨ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਸਿਖਾ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਧਿਸ਼ਣਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ। ਦਾਨਵ ਫਿਰ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਾਮੁਚੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹਿਰਣ੍ਯਾਕਸ਼, ਜੋ ਯਜਨਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਘਾਤਕ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ—ਕ੍ਰੂਰ ਕਰਮ ਵਾਲਾ ਰਾਖਸ਼, ਭਖਸ਼ਕ, ਲਾਲਚੀ ਮੁਚੀ, ਬਾਣਾ, ਵਿਰੋਚਨ, ਮਹਿਸ਼ਾਕਸ਼, ਬਾਸਕਲ, ਪ੍ਰਚੰਡ, ਚੰਡਕ, ਰੋਚਮਾਨ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ੇਣ—ਏਹ ਸਾਰੇ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨ ਹਨ।” ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮਿਓ, ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਨਵਾਂ ਵਰਤ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਨੰਗੇ, ਮੂੰਡੇ ਸਿਰ, ਕਮੰਡਲ ਲੈ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਝੰਡੇ ਕਿਉਂ ਲੈ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ?” ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਅਸੁਰਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਸ਼ਕਰ, ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਾਈ ਕਰ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾ।” ਇੰਦਰ ਨੇ “ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ” ਆਖ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਵਲੋਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯਾ ਨੇ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇੱਕਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, “ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਹੈ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮਿਆ? ਅਤੇ ਕਰਣ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੂਤ ਪੁੱਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਵਿਵਾਹਿਤ ਜੰਮਿਆ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਰਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੀਆਂ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ।” ਪੁਲਸਤਯ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਪਸੀਨਾ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਕੁੰਡਲੀ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਵਚਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ‘ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?’ ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, ‘ਇਸ ਦੁਸਟ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਾ ਲਵੇ।’ ਕੁੰਡਲੀ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਤੀਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੇ, ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ ਜੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤ੍ਰਿਨੈਤ੍ਰ ਰੁਦ੍ਰ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਭੱਜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ‘ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ! ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਪਾਪੀ, ਮਲੇੱਛ ਰੂਪ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ। ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਕੁਝ ਐਸਾ ਕਰੋ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਦੇ।’ ਤਦ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਗੱਜਣ ਨਾਲ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ, ਜੋ ਉਥੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਤਿਰਛੀ ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪੋਤਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ। ਕੀ ਵਰ ਮੰਗਦਾ ਹੈਂ?’ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਪੜੀ ਦਿਖਾਈ ਜੋ ਤੀਬਰ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਆਖਿਆ, ‘ਮੈਨੂੰ ਭਿਖਾ ਦੇ।’ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ‘ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਭਿਖਾ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?’ ਉਸ ਨੇ ਨਿਸਚੇ ਕੀਤਾ, ‘ਇਹ ਯੋਗ ਹੈ,’ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਬਾਂਹ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਖੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਉਸ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਛੇਦਿਆ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਵਿਚੋਂ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਧਾਰ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਖੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਫੜੀ, ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੋਈ ਵਹੀ। ਪੰਜਾਹ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀ ਤੇ ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਧਾਰ ਹਰਿ ਦੀ ਬਾਂਹ ਵਿਚੋਂ ਵਗਦੀ ਰਹੀ। ਇੰਨਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਪ੍ਰਭੂ ਇਕ ਭਿਖਾਰੀ ਵਾਂਗ ਭਿਖਾ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਉਹ ਲਹੂ ਖੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਭਰਿਆ। ਫਿਰ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਉੱਚਤ ਬਚਨ ਆਖਿਆ, ‘ਕੀ ਖੋਪੜੀ ਭਰ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਪਰਮਪਤਾ?’ ਹਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਹਨ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਤ ਹਨ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਖੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਤੱਕਿਆ, ਆਪਣੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਖੋਪੜੀ ਨੂੰ ਥੱਪਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, ‘ਖੋਪੜੀ ਭਰ ਗਈ।’ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਲਹੂ ਦੀ ਧਾਰ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ; ਫਿਰ ਉਸ ਲਹੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ। ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ-ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਥਦਾ ਰਿਹਾ; ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਲਹੂ ਮਥਿਆ ਗਿਆ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬੁਲਬੁਲੇ ਉੱਠਣ ਲੱਗ ਪਏ।