ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕਾਵ્ય ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾ।" ਕਾਵ्य ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਖਾਂਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨਸੀਬ ਅਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਵੰਞੇ ਹੋ ਕੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੁਖੀ ਰਹੋਗੇ।" ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਕਾਵ्य ਆਪਣੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਕਾਵ्य ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਉਥੇ ਕਾਵ्य ਦੀ ਥਾਂ ਰਹਿ ਕੇ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਇਸ ਨਿਕੰਮੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਗਿਆਨ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਦੁਆਰਾ ਅਸੀਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੀਏ।" ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਜੋ ਕਾਵ्य ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਤੁਸੀਂ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਕਦੇ ਮੇਰੀ ਵੀ ਸੀ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਰਹੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਗਿਆਨ ਵੈਦਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਗ, ਯਜੁਸ ਅਤੇ ਸਾਮਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਇੱਥੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਯਜਨ ਅਤੇ ਪਿਤਰ-ਕਰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਲਾਲਚ ਵਾਸਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਧਰਮ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਇਹ ਸਭ— "ਕਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਅਰਧ-ਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਹੈ, ਅਧਰਮ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ; ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੈ। "ਕਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਰਾਜਸੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਟਿਕਾਊ ਹੈ।" ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵੈਦਕ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੰਸਕ, ਸਦਾ ਕਰੂਰ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਇਹ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਕੌਣ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਜੋ ਵੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਹਨ—ਯਜਨ, ਪਿਤਰ-ਕਰਮ—ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ।" "ਜੇਕਰ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਬਲੀ ਦੇ ਕੇ, ਖੂਨ ਫੈਲਾ ਕੇ, ਯਜਨ ਕਰ ਕੇ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਰਕ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?" "ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤ੍ਰਿੱਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਰ-ਕਰਮ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ।" "ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਸ ਖਾਣ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗ ਗਏ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਦਾਨਵੋ, ਇੱਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਸਵਰਗ ਹੈ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ।" "ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਫਿਰ, ਇਕ ਗਿਆਨੀ ਕਿਵੇਂ ਮਾਸ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਸ ਵਰਗਾ ਹੈ?" "ਜੋ ਜੀਵ ਜਨਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਸੰਭੋਗ ਰਾਹੀਂ ਕਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜਿੱਥੇ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਰਾਖ ਨਾਲ ਸ਼ੁਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਕਿਹੜੀ ਸੱਚੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ?" "ਵੇਖੋ, ਦਾਨਵੋ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਿੰਨਾ ਉਲਟ ਹੈ: ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੁਧੀ ਲਈ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਅਤੇ ਮਲ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਤੋਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਪੀਣ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ।" "ਰਾਜਾ, ਜਦ ਖਾਣਾ ਖਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਅੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ?" "ਜਿਵੇਂ ਉਥੇ ਸ਼ੁਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਥੇ ਵੀ ਇਹ ਉਲਟ ਰੀਤ ਬਣ ਗਈ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਸਫਾਈ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸੋਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਬੁਧ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਲੈ ਲਿਆ।" "ਇੰਦਰ ਨੇ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ; ਵੇਖੋ, ਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਪਾਪ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਧਰਮ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੱਚ ਕੀ ਹੈ?" "ਬੋਲੋ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੁੜ ਬੋਲੋ; ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸੱਚ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ।" ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਚੁੱਕੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅਧਿਆਪਕ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ।" "ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਮੁੜ ਕਦੇ ਭਟਕਾਵੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਈਏ; ਅਸੀਂ ਸੰਸਾਰੀ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੁਖ ਤੇ ਉਲਝਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਸਾਨੂੰ, ਅਧਿਆਪਕ, ਇਸ ਖੱਡ ਤੋਂ ਕੱਢ ਲੈ, ਸਾਡੇ ਵਾਲ ਪਕੜ ਕੇ; ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਸਰਾ ਲੈਏ?" "ਸਾਨੂੰ, ਗਿਆਨੀ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲਈ; ਚਾਹੇ ਯਾਦ, ਉਪਵਾਸ, ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਸਮਾਧੀ ਰਾਹੀਂ।" "ਅਰਪਣ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ, ਮੁੜ ਉਸ ਦੀ ਚਾਹ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ; ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇ। "ਮੈਂ, ਜੋ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਨਿਭਣਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਇਹ ਵੈਦਕ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਸੇ ਦਾ ਵਸ਼ੀਬੂਤ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ; ਜਨਾਰਦਨ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈ ਕੇ, ਭਟਕਾਵੇ ਦੀ ਮਾਇਆ ਰਚੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਮਾਇਆ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਭਟਕਾਵੇ ਦੀ ਮਾਇਆ, ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦੇਵੇਗੀ।" "ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਵੈਦਕ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਅਸੁਰ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਸਨ, ਭਟਕਾਵੇ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਇਹ ਯੋਗੀ ਨੰਗਾ ਹੈ, ਸਿਰ ਮੁੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ।