ਕਾਵ્ય ਨੂੰ ਪਰਜਾਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੂਤਾ, ਧਨ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਅਜੇਤਤਾ ਦੇ ਬੜੇ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲੇ। ਇਹ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨੀਲੇ-ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਕਾਵ੍ਯ ਨੇ ਜਯੰਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ? ਜਦ ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੈਂ?” ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਕਿਉਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਭਗਤੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਖੜੀ ਹੈਂ।” ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਨਿਤੰਭਾਂ ਵਾਲੀ, ਚਿੱਟੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੀ ਜਯੰਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ? ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਕੀ ਹੈ?” ਉਸ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, “ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇ।” ਜਯੰਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੁਸੀਂ ਤਪਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਮੈਂ ਵੀ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਹਕੀਕਤ ਦੱਸੋ।” ਕਾਵ੍ਯ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਹਿ ਕੇ, ਮਿਲਾਪ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ।” ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਨੀਲੇ ਕੰਵਲ ਵਰਗੀ, ਤੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਜਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਤੂੰ ਚੁਣੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।” ਜਯੰਤੀ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਕਾਵ੍ਯ, ਜਯੰਤੀ ਅਤੇ ਉਸ਼ਨਸ ਇਕੱਠੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਹਿ ਕੇ ਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਿਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਸਦੇ ਘਰ ਆਏ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਹਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕੇ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਆਚਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਅੰਗੀਰਸ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲੈ—ਇਹ ਕੰਮ ਤੁਰੰਤ ਕਰ।” ਧਿਸ਼ਣ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।” ਉਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਯਜਮਾਨ ਦਾ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾਇਆ। ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਸ਼ਨਾ ਉੱਥੇ ਰਿਹਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਇਹ ਉਸ਼ਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦੂਜਾ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ?” ਉੱਥੇ ਵੱਡੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਅਤੇ ਪੱਕੀ ਟਕਰਾਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ। “ਇਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਲੋਕ ਕੀ ਆਖਣਗੇ?” “ਇਹ ਜੋ ਗੁਰੂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਆਖੇਗਾ?” ਜਦ ਦਾਨਵ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ਼ਨਾ ਉੱਥੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ?” “ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ—ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ, ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕ ਗਏ ਹਨ।” “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰੇਂ। ਆਪਣੇ ਦੇਵ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰੇਂ।” “ਪਹਿਲਾਂ, ਮੇਰਾ ਚੇਲਾ ਕਚਾ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਤੇਰਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਗੁਰੂ ਹੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੋਰ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਕੁਝ ਲੋਕ ਰੂਪ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵੀ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪੀ ਹੋਇਆ।” “ਤੇਰੇ ਭੌਤਿਕਵਾਦੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਾਪ ਲੁਕਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਹੇ ਅੰਗੀਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ।” “ਇਹ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ—ਸਾਰੇ ਦਾਨਵੋ, ਵੇਖੋ! ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਆਇਆ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ।” “ਇਸ ਲਈ, ਇਸਨੂੰ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਲੂਣ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿਓ।” ਫਿਰ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਭਟਕਾਏ ਗਏ ਹੋ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦਾਨਵ ਨਾਸ ਹੋਵੋਗੇ। ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਸ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਿਆ ਹਾਂ।” “ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਕਿਉਂ ਬਣਾਇਆ? ਇਹ ਅੰਗੀਰਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਹੈ।” “ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਏ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਲਈ ਸੀ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੈਰੀ ਪਾਸੇ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।” “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੁਕਮ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਝ ਗਿਆ ਸੀ; ਜਦ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਪੀ ਲਿਆ ਸੀ।” “ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਸੌ ਸਾਲ ਉਸਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ, ਬੀਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ।” “ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘ਬੀਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਜੋ ਵਰਦਾਨ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਮੰਗ ਲੈ; ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।’” “ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵਰਦਾਨ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲਣ।” “‘ਤੱਥਾਸ্তু,’ ਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਇੱਥੇ ਤੇਰਾ ਕੁਟੰਬ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣ ਗਿਆ।” “ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ, ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਸੱਚ ਕਿਹਾ—ਸੁਣ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਆਖੇ।” “ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ—ਦੇਵਤਾ, ਦਾਨਵ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ—ਜੋ ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਲਈ।” ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਵਧੀਆ ਗੱਲ! ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿਓ।