ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨਾਮੁਚੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਸੁਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਦੇ ਫਲ ਅਨੰਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੋਣਪਾਤ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸਰਸਵਤ ਤੀਰਥ, ਸਵਾਮੀ ਤੀਰਥ, ਮਲੰਦਰਾ ਨਦੀ, ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਕਾ ਨਦੀ ਵੀ ਹਨ। ਫਿਰ ਵਿਦਰਭ ਦੇਸ਼, ਤੇਜ਼ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਵੇਗਾ ਨਦੀ, ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਜੋ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਾਵੇਰੀ, ਉੱਤਰਨਗਾ ਅਤੇ ਜਾਲੰਧਰ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਜੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਲੋਹਦੰਡ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਵੀ ਸ਼ਰਾਧ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਦਿਵਯ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਕੁਬਜਾਮ੍ਰਕ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਪੁਲਿਨ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮੁਕਤੀ ਦੈਨ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ, ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੈਨ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅੱਠਾਹਾਸ, ਗੌਤਮੇਸ਼ਵਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ ਤੀਰਥ, ਭਾਰਤ ਤੀਰਥ, ਬ੍ਰਹਮਾਵਰਤ, ਕੁਸ਼ਾਵਰਤ, ਹੰਸਤੀਰਥ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿੰਡਾਰਕ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖੋੱਧਾਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭਾਂਡੇਸ਼ਵਰ, ਬਿਲਵਕ, ਨੀਲ ਪਹਾੜ, ਬਦਰੀ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸਰਵਤੀਰਥੇਸ਼ਵਰੇਸ਼ਵਰ ਵੀ ਮਹਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵਸੁਧਾਰਾ, ਰਾਮਤੀਰਥ, ਜਯੰਤੀ, ਵਿਜਯਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਭੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਤ੍ਰਿਗ੍ਰਹ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰਪੁਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਪਤਗੋਦਾਵਰੀ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਜਿਹੜਾ ਅਨੰਤ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰੇ। ਕਿਕਟ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਗਯਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਗ੍ਰਹ ਦਾ ਅਰਣਯ (ਜੰਗਲ) ਵੀ। ਉੱਥੇ ਚਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਤੇ ਪੁਨਹਪੁਨਾ ਨਦੀ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਦੀ ਤੇ ਜਾਣਾ ਵੀ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੈ, ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਵੀ ਗਯਾ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਛੱਡੇ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ, ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਚਲਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। "ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਗਯਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸੱਤ ਪੂਰਖ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ?" ਇਹ ਰੀਤ ਮਾਤਾ ਪਾਸੋਂ ਨਾਨਕੇ ਵੱਲ ਵੀ ਹੈ: ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਗੰਗਾ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿਸਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਣੀ ਸੱਤ ਜਾਂ ਅੱਠ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣਯ, ਫਿਰ ਧਰਮਾਰਣਯ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਯਾ ਵਿੱਚ, ਧਰਮਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਤੇ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਰੋਵਰ, ਜਾਂ ਗਯਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਪਲ ਹੇਠ, ਜੋ ਕੁਝ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਦਾਨ ਕਰ ਕੇ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸੁਰਗ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੀ ਪ੍ਰੇਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ; ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਤ ਹੋਣਾ ਤੇ ਬੰਧਨ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇੱਕ ਕੰਮ, ਦੋ ਲਾਭ। ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦਾਨ ਨਹੀਂ; ਇੱਕ ਹੀ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦਾਣਾ ਤੇ ਧਨ ਦੇਣ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਗਯਾ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ, ਪੂਰੇ ਮਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਤੇ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਾਨਸਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਾਨਵ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ, ਮਨੁੱਖ ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ। ਸੱਚ, ਦਇਆ, ਸੰਜਮ—ਇਹ ਸਭ ਤੀਰਥ ਹਨ; ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹਰ ਵਰਗ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤੀਰਥ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਗਯਾ ਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਯਤਨ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਗਵ ਕਾਲ ਵੀ ਇੰਨਾ ਹੀ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੁਪਹਿਰ ਵੀ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਅਪਰਾਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਹ ਸਮਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਕਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਨਿੰਦਿਤ ਹੈ; ਦਿਨ ਦੇ ਕੁੱਲ ਪੰਦਰਾਂ ਮੁਹੂਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਠਵਾਂ ਮੁਹੂਰਤ ਕੁਟਪ ਕਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਕੁਟਪ ਨਾਲ ਤਲਵਾਰ ਵਾਲਾ ਪਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਕੰਬਲ ਵੀ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਨਾ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ, ਤਿਲ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਦੋਹਿਤਾ (ਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ) ਵੀ ਅੱਠਵੇ ਹਨ; ਇਹ ਪਾਪੀ ਤੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਇਹ ਅੱਠ ਕੁਟਪ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕੁਟਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਚਾਰ ਮੁਹੂਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਧਾ ਦਾ ਦਾਨ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਸਿਤ ਹੈ; ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਤਿਲ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਤੀਰਥ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।