ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਸਨਾਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਦੋ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੁਕਲ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁਣ੍ਯਦਾਇਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਦਾਨ, ਸ੍ਰਾਧ ਜਾਂ ਜਪ, ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਥਾਂ ਕਾਇਆਵਾਰੋਹਣ ਨਾਮਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਇਹ ਥਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁਣ੍ਯਦਾਇਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਰਮਣਵਤੀ ਨਦੀ, ਸ਼ੂਲਤਾਪੀ, ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਅਤੇ ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਦਾ ਸੰਗਮ। ਮਹਾਉਸ਼ਧੀ, ਆਰਣਾ, ਨਾਗਤੀਰਥ-ਪ੍ਰਵਰਤਿਨੀ, ਮਹਾਵੇਣਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਲਾ ਜੰਗਲ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗੋਮਤੀ, ਵਰੁਣਾ, ਉੱਚਤਮ ਹੌਤਾਸ਼ਨ ਤੀਰਥ, ਭੈਰਵ, ਭ੍ਰਿਗੁਤੁੰਗ ਅਤੇ ਅਤੁੱਲ ਗੌਰੀ ਤੀਰਥ ਦੀ ਵੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੈਨਾਯਕ ਤੀਰਥ, ਅਤੁੱਲ ਵਸਤ੍ਰੇਸ਼ਵਰ, ਪਾਪਹਰਾ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵੈਤਰਵਤੀ ਨਦੀ ਵੀ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਮਹਾਰੁਦ੍ਰ, ਮਹਾਨ ਲਿੰਗ ਤੇ ਦਸ਼ਾਰਣਾ ਨਦੀ, ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ਤਾਹਵਾ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਪਦ ਨਗਰੀ ਵੀ ਉਲਲੇਖਯੋਗ ਹਨ। ਅੰਗਾਰਵਾਹਿਕਾ, ਦੋ ਨਦੀਆਂ ਨਦਉ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲਾਲ ਹੈ), ਕਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਰ ਦਾਨ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਤਾਵਟਾ, ਜਵਾਲਾ ਨਦੀ, ਸ਼ਰਦਵੀ ਨਦੀ, ਦਵਾਰਕਾ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀ) ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਲਾਵਤੀ ਨਦੀ, ਗਿਰੀਕਰਨਿਕਾ, ਧੂਤਪਾਪ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਉਲਲੇਖਤ ਹਨ। ਗੋਕਰਣ, ਗਜਕਰਨ, ਚਕ੍ਰ ਨਦੀ, ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲ, ਸ਼ਾਕਤੀਰਥ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਹਾ ਦੀ ਭੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ। ਮਹੇਂਦਰ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੂੰਗਭਦਰਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰਰਥੀ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭੀਮੇਸ਼ਵਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਵੇਣਾ, ਕਾਵੇਰੀ, ਆੰਜਨਾ ਨਦੀ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਤ੍ਰਿਸੰਧਿਆ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਤ੍ਰੈਯੰਬਕ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ, ਉਥੇ ਆਪ ਭੀਮਾ (ਤ੍ਰਿਨੈਤ੍ਰ ਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ) ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਿਰਫ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਸੌ ਗੁਣਾ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀਪਰਣਾ ਨਦੀ, ਅਤੁੱਲ ਵਿਆਸ ਤੀਰਥ, ਮਤਸ੍ਯਨਦੀ, ਕਾਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਧਾਰਾ ਵੀ ਉਲਲੇਖਤ ਹਨ। ਭਵਤੀਰਥ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਤੀਰਥ, ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ, ਵੇਣਾਪੁਰ ਅਤੇ ਅਲੰਪੁਰਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਗਾਰਕ, ਆਤਮਦਰਸ਼, ਅਲੰਬੁਸ਼ਾ, ਵਤਸਵ੍ਰਾਤੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਗੋਕਾਮੁਖਾ ਦੀ ਵੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ। ਗੋਵਰਧਨ, ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ, ਪੁਰਚੰਦਰ, ਪ੍ਰਿਥੂਦਕ, ਸਹਸਰਾਖ੍ਸ਼, ਹਿਰਣ੍ਯਾਖ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਕਦਲੀ ਨਦੀ ਵੀ ਉਲਲੇਖਤ ਹਨ। ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਸੰਗਤ, ਇੰਦਰਨੀਲ, ਮਹਾਨਾਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯਮੇਲਕਾ ਵਰਗੇ ਨਾਮ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਦਾ ਸ੍ਰਾਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਸੌ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਹੁਦਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਸਿੱਧਵਟ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪਰਯਟਿਕਾ ਨਦੀ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਸੌ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜ ਘਾਟਾਂ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਲਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਆਸਥਾਨ, ਜਿੱਥੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ, ਪ੍ਰਤਿਕਾ ਦੈਤ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ, ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਥਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸ੍ਰਾਧ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਲਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਰਘਵੇਸ਼ਵਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੇਂਦਰਕਲਾ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਇੰਦਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਮੁਚੀ ਮਾਰ ਕੇ, ਤਪ ਕਰਕੇ, ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਉਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ੍ਰਾਧ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੋਣਪਾਤ (ਜਿੱਥੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਮੁਨੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ), ਸਰਸਵਤ ਤੀਰਥ, ਸਵਾਮਿਤੀਰਥ, ਮਲੰਦਰਾ ਨਦੀ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਕਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਫਿਰ ਵਿਦਰਭ, ਤੇਜ਼ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਵੇਗਾ ਨਦੀ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਪਯੋਸ਼ਣੀ, ਕਾਵੇਰੀ, ਉੱਤਰਨਗਾ ਅਤੇ ਜਾਲੰਧਰ ਪਹਾੜ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰਾਧ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਕੀਤੇ ਸ੍ਰਾਧ ਦਾ ਉੱਚਤਮ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਲੋਹਦੰਡ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਚਿਤਰਕੂਟ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਹਰ ਥਾਂ, ਗੰਗਾ ਜੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਕੂਬਜਾਮ੍ਰਕ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਪੁਲਿਨ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਤੀਰਥ ਹਨ ਜੋ ਸੰਸਾਰਿਕ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਜੋ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਕੀਤਾ ਸ੍ਰਾਧ ਉੱਚਤਮ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਟਹਾਸ ਤੀਰਥ, ਗੌਤਮੇਸ਼ਵਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵੀ ਉਲਲੇਖਤ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾਵਰਤ, ਕੁਸ਼ਾਵਰਤ, ਹੰਸਤੀਰਥ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿੰਡਾਰਕ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖੋਧਾਰ ਵੀ ਹਨ। ਭਾਂਡੇਸ਼ਵਰ, ਬਿਲਵਕ, ਨੀਲਪਹਾੜ, ਬਦਰੀ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸਰਵਤੀਰਥੇਸ਼ਵਰੇਸ਼ਵਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਉਥੇ ਇਸਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ, ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਅਤੁੱਲ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਦਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।