ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ। ਰਾਣੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਮਕਦਾਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਸ ਪਈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਸ ਹਾਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?” ਰਾਣੀ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਇਸ ਹਾਸੇ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ। ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਮੈਂ ਹੀ ਹੱਸਿਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ। ਇੱਕ ਨਸ਼ਵਰ ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਚੀਟੀ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ?” ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਅੱਜ ਤੂੰ ਕੇਵਲ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਹੱਸਿਆ ਹੈ—ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ?'' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਬਦ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਅਰਥ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ। ਸਵੇਰ ਨੂੰ, ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਘੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਇੱਕ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਲਵੇਗੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਵੇਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਕੁਰੂਜਾਂਗਲਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਦਾਸ, ਕਾਲੰਜਰ ਦੇ ਹਿਰਣ ਤੇ ਸੱਤ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ, ਅਤੇ ਮਾਨਸਸਰਸ 'ਚ ਵੱਸਦੇ ਸਿੱਧ—'' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ; ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਲੜਕਾ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਬਾਬ੍ਰਵਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਪੰਜਾਲਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਸੀ। ਪੂੰਡਰੀਕ ਵੀ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ ਤੇ ਵੈਦਕ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਣ 'ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਉਹ ਯੋਗੀ, ਜੋ ਕਈ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ 'ਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਆਖਣ ਲਗੇ, “ਅਫ਼ਸੋਸ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਾਂ!” ਉਹ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਤੇ ਕਈ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ, ਉਸ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਧਨ-ਗਰਵ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਜ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਰਾਜਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸਭ ਯੋਗੀ, ਮਾਨਸਾ ਸਰੋवर ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ 'ਚ— ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਤੇ ਹੋਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਤੇ ਵਿਦਿਆ-ਰਹਿਤ ਸਨ, ਨਮ੍ਰਤਾ 'ਚ ਵੀ ਬਹਾਦਰ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਰਾਜਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਰਾਜ-ਯੋਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਲ—ਜੋ ਲੋੜੀਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ ਹਨ।” “ਇਹ ਸਭ ਫਲ, ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹਨ।” ਫਿਰ, ਉਹ ਸਭ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ, ਜੋ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਰੰਧ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਰ-ਪੁਰਖ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਧਨ, ਗਿਆਨ, ਸੁਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰਾਜ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨਤਾ—ਜੇ ਕੋਈ ਗਿਆਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਏ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ 'ਚ ਸੌ ਕਰੋੜ ਕਲਪਾਂ ਲਈ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਏ?” ਪੁਲਸਤਯ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਚਾਹ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਯਜਨਾ 'ਚ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨੰਦਾ ਤੇ ਲਲਿਤਾ ਤੀਰਥ, ਤੇ ਮਾਇਆਪੁਰੀ ਸ਼ਹਿਰ; ਮਿਤ੍ਰਪਦਾ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕੇਦਾਰ ਵੀ। ਗੰਗਾਸਾਗਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ, ਤੇ ਸ਼ਤਦ੍ਰੁ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਾ। ਨੈਮੀਸ਼ਾ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਗੋਮਤੀ 'ਚ ਅਨਾਦਿ ਗੰਗਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਯਜ्ञਵਰਾਹਾ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ; ਉੱਥੇ, ਅਠਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹਰਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਭੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਧਰਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਰਿਮ ਨੈਮੀ ਨੇ ਘਿਸ ਦਿੱਤਾ; ਇਹ ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣਯ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੀਰਥ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਤੇ ਵਰਾਹ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਹਨ; ਜਿਹੜਾ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਕਾਮੁਖਾ ਤੇ ਇੰਦਰਮਾਰਗ ਵੀ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਹਨ; ਪਿਤਰ-ਤੀਰਥ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਨਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਜੰਗਲ 'ਚ ਪਿਤਾਮਹਾ ਦੇਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਪਰਮ ਦਰਸ਼ਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਿਤਾ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਆਦਿ ਨਰਸਿੰਘ, ਜਨਾਰਦਨ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਇੱਥੇ ਇੱਕਸ਼ੁਮਤੀ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਟ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਪਿਤਰ ਸਦਾ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਹ ਵੀ ਚਿਨ੍ਹਿਤ ਹੈ; ਅੱਜ ਵੀ, ਉੱਥੇ ਪਿਤਰ-ਤੀਰਥ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨੀਲਕੰਠ ਪਿਤਰ-ਤੀਰਥ, ਭਦ੍ਰਸਰ, ਤੇ ਮਾਨਸਾ ਝੀਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਅਚੋਦਾ, ਵਪਾਸਾ, ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ; ਸਰਵਮਿਤ੍ਰਪਦਾ, ਤੇ ਵੈਦ੍ਯਨਾਥ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਵਿੱਤਰ ਕਸ਼ਿਪਰਾ, ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਾਲੰਜਰ; ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਹਰਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਗਰਭ-ਭੇਦ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਮੰਦਰ। ਭਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ, ਵਿਸ਼ਨੁਪਦਾ, ਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਗਯਾ 'ਤੇ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਤਰ-ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੀ ਕਹਿਣਾ? ਓੰਕਾਰਾ ਪਿਤਰ-ਤੀਰਥ ਹੈ, ਕਾਵੇਰੀ ਤੇ ਕਪਿਲਾ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵੀ; ਚੰਡਵੇਗਾ ਤੇ ਅਮਰਕੰਟਕ ਦਾ ਸੰਗਮ ਵੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਰ-ਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਰਾਜਾ-ਰਾਣੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੇ ਅਮਰ ਸਿਦਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ।