ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕੌਸ਼ਿਕ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਕਿਵੇਂ ਉੱਚਤਮ ਯੋਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ? ਪੰਜ ਜਨਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਮ ਦੀ ਖਪਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ?” ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਮਨ ਤੋਂ ਧਰਮਵਾਨ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ—ਸਵਸ੍ਰਪ, ਕ੍ਰੋਧਨਾ, ਹਿੰਸ੍ਰਾ, ਪਿਸ਼ੁਨਾ, ਕਵੀ, ਵਾਗਦੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਵਰਤਿਨ—ਗਰਗ ਦੇ ਸ਼िष्य ਬਣੇ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਕਾਲ ਆ ਗਿਆ। ਲੋਕ ਡਰ ਗਏ। ਗਰਗ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਭੁੱਖ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਆਓ, ਇਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਈਏ।’ ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਜੇ ਮਾਰਣੀ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਰੋ।’ ‘ਸ਼੍ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।’ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਪਿਤ੍ਰਵਰਤਿਨ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਿਆ। ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਭਾਗ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਭਾਗ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ, “ਗਾਂ ਨੂੰ ਬਾਘ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਹ ਵਛਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।” ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੱਤ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਗਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਗਏ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਰੇ ਅਤੇ ਦਸ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲਏ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਰਹੇ। ਉੱਥੇ, ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਕਾਲੰਜਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਹਿਰਨ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲਏ; ਗਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ, ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮਰੇ, ਤੇ ਮਾਨਸਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਯੋਗੀ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਨ: ਸੁਮਨਸ, ਕੁਸੁਮਵਾਸੁ, ਚਿੱਤਦਰਸ਼ਿਨ, ਸੁਦਰਸ਼ਿਨ, ਗਿਆਤਾ, ਗਿਆਨਸਿਆ, ਤੇ ਪਾਰਗ। ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ, ਸੱਤੋਂ ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ; ਪਰ ਤਿੰਨ, ਮਨ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਕਾਰਨ, ਯੋਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਨੂਹਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰਤਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜਲ ਚਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਂਚਾਲ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਜਣਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ाली ਤੇ ਬਹੁਤ ਵਾਹਨ ਵਾਲਾ, ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦਾ, ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਦਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਭਗਤ, ਦੋ ਹੋਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਵਾਹਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵਿੱਭਰਾਜਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ, ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ; ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਸੀ। ਦੋ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁੰਡਰੀਕ ਤੇ ਸੁਬਾਲ ਸਨ; ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੂੰ ਕਮਪਿਲਯਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦਾ ਵਿਰਵਾਨ ਰਾਜਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਣ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸੁਦੇਵਾ ਦੀ ਧੀ, ਸੰਨਤੀ ਨਾਮਕ, ਕਪਿਲ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੀ। ਪਿਤਰ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋ ਗਈ; ਉਸ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜ ਕਰਦਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤੇ ਉੱਥੇ, ਪਿਆਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਕਰਦੇ ਕੀੜੇ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਨਰ ਕੀੜਾ, ਮਾਦਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਜਿਸਦਾ ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੌਲੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: “ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਹੀਂ; ਪਿੱਠ ਪਾਸੇ ਪਤਲਾ, ਮੂੰਹ ਚੌੜਾ, ਤੂੰ ਬੜੀ ਨਜ਼ਾਕਤ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਰੰਗ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ, ਚਿਹਰਾ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨੀ, ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਗੁੜ ਤੇ ਖੰਡ ਵਰਗਾ ਮਿੱਠਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਖਾਂਦੀ; ਮੈਂ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਨ੍ਹਾਉਂਦੀ; ਮੈਂ ਦੂਰ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਉਦਾਸ; ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ, ਤੂੰ ਡਰਦੀ। ਦੱਸ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਕਿਉਂ ਰੱਖਦੀ?” ਮਾਦਾ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਕਹਿੰਦੀ: “ਤੂੰ ਐਸਾ ਕਿਉਂ ਬੋਲਦਾ, ਠੱਗ?” “ਤੂੰ ਮਿੱਠਾ ਪਾਊਡਰ ਖਾ ਗਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ; ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ।” ਨਰ ਕੀੜਾ ਕਹਿੰਦਾ: “ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਸੋਹਣੀ; ਮੈਂ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਮਾਫ ਕਰ, ਸੋਹਣੀ। ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ, ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਛੂਹਦਾ ਹਾਂ, ਦਇਆ ਕਰ।” “ਜੇ ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ, ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਆ ਜਾਵੇ; ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਮੇਰੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਪੀ ਲਿਆ ਕਰ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਤੇ ਅੰਬ੍ਰੋ ਵਰਗਾ ਮਿੱਠਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹਾਂ।” “ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਦਿਖਾਈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਕੀੜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ, ਇਹ ਸਭ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੌਲੀ ਹੱਸਿਆ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਰਾਜਾ ਕਿਵੇਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ? ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚੌਕੜੀ ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈ? ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਸ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਕਿੜੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ?