ਇਹ ਕਥਾ ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਬਾਰੇ ਗਹਿਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਦੋ ਜਣਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਖਟਿਆ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਾਸਤੇ ਬੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਖਟਿਆ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਭੋਜਨ ਉਪਰੰਤ ਚੰਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਫਰਜ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਕਰਣ। ਨਾਲ ਹੀ, ਇੱਕ ਸਾਵਲਾ ਗਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਲਦ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਘੜਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਫਲ ਭਰੇ ਹੋਣ, ਸਾਲ ਭਰ ਲਈ ਦਿੰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਜਦ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਪੀੰਡਿਕਰਣ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਮ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ, ਵਿਅਕਤੀ ਪਵਨ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਘਰ-ਵਾਲਾ, ਇਸ਼ਟ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਪੀੰਡਿਕਰਣ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਹੋਵੇ। ਇੱਥੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਤਰ ਤਿਆਰ ਕਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਤਿਲ ਹੋਣ। ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਪਰਲੋਕ ਸਿੱਧ ਗਿਆ, ਉਸਦਾ ਅਰਘ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਾਰ ਪਿੰਡ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇ। 'ਇਹ ਸਭ ਬਰਾਬਰ ਹਨ,' ਕਹਿ ਕੇ, ਖਾਣ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਚੌਥਾ ਪਿਤਰ, ਅੱਗਨਿਸ਼ਵਾਤ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਅਮਰਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਪੀੰਡਿਕਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਹੁਣ ਪਿੰਡ ਸਿਰਫ ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ, ਗ੍ਰਹਿਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨਾਂ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇਕੋੱਦਿਸ਼ਟ ਕਰਮ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮੌਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇਕੋੱਦਿਸ਼ਟ ਕਰਮ ਨ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰ-ਘਾਤੀ ਅਤੇ ਭਰਾ-ਘਾਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪਵਨ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਮੌਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨੀਚ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਰਸਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਮ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਿਯਮਤ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰੇ। ਜੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਪੀੰਡਿਕਰਣ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਪਰਲੋਕੀ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਕੁਸ਼ਾ ਨਾਲ ਲੀਣ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਚੌਥੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤਿੰਨ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਭਾਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੱਤਵੇਂ ਪਿਤਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਦਾਨੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਪੀੰਡਾ ਸੱਤ ਪਿਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਭੇਟ ਦੇਣ?" ਅਤੇ, "ਕੌਣ ਪਿਤਰ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?" "ਪਰਲੋਕੀ, ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ?" ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਵਸੂ ਹਨ, ਦਾਦਾ ਰੂਦ੍ਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਰਦਾਦਾ ਆਦਿਤਯ ਹਨ—ਇਹ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਂ ਹੈ। ਨਾਮ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਰਾਹੀਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਗਨਿਸ਼ਵਾਤ ਆਦਿਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਹਨ।" "ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਥਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਦਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਜਾਂ ਅਚਾਰਯ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਅਮਰ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਅਸੁਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ, ਇਹ ਭੋਜਨ ਭੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਸ਼ੂ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ, ਘਾਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰਤਾਪਤ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਵਾਯੂ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਕ੍ਸ਼ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ, ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ, ਮਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਾਨਵ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਵੀ ਪੀਣ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪ੍ਰੇਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ, ਲਹੂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਸੁਖ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਰੂਪ ਤੇ ਆਨੰਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ; ਹੋਰਾਂ ਲਈ, ਖਾਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ। ਇਹ ਦਾਨ, ਧਨ, ਰੂਪ ਤੇ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ—ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦਾ ਫੁੱਲ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਫਲ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਹੈ।" "ਜਦ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ, ਗਿਆਨ, ਸਵਰਗ, ਮੁਕਤੀ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਰਾਜਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਕਉਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਪੀੜੀਆਂ ਦੀ ਜੋੜ ਰਾਹੀਂ ਉੱਚੀ ਬ੍ਰਹਮ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।" ਭੀਸ਼ਮ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਕਿਵੇਂ ਕਉਸ਼ਿਕ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਉੱਚੀ ਜੋਗ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ? ਅਤੇ ਪੰਜ ਜਨਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਖਪਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ?" ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਉਸ਼ਿਕ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਵਸ੍ਰਪ, ਕਰੋਧਨ, ਹਿੰਸ੍ਰ, ਪਿਸ਼ੁਨ, ਕਵੀ, ਵਾਗਦੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਵਰਤਿਨ ਗਰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣ ਗਏ।" "ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਪਰਲੋਕ ਸਿਧ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਅਕਾਲ ਆ ਗਿਆ। ਭੁੱਖ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਗਰਗ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਭੁੱਖ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਆਓ, ਇਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਈਏ।'" "ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਪਾਪ ਕਰਨ ਦਾ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜੇ ਮਾਰਨੀ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰੋ।' 'ਜੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੇਟ ਕਰਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।' ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਪਿਤ੍ਰਵਰਤਿਨ ਨੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਧਾ। ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਭਾਗ ਦਿੱਤਾ, ਤਿੰਨ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਭਾਗ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਅਤਿਥੀ ਬਣਾਇਆ।" "ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਗਾਂ ਤੀਘਰ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਇਹ ਬੱਛੜਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।'" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ, ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਇਸ ਕਥਾ ਰਾਹੀਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।