ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਿਥੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਨਾਂ ‘ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁਣ੍ਯਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਾਲਗੁਣ ਦੀ ਅੰਮਾਵੱਸ, ਪੌਸ਼ ਦੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਆਾੜ ਦੀ ਦਸਮੀ ਅਤੇ ਮਾਘ ਦੀ ਸੱਤਮੀ—ਇਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਸਾਵਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਅਸ਼ਟਮੀ, ਆਾੜ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ, ਕਾਰਤਿਕ ਅਤੇ ਫਾਲਗੁਣ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ, ਤੇ ਜੈਸ਼ਠ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਨਵੰਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹੋਈ, ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਅਖੁੱਟ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਤਿਲ ਮਿਲਾਇਆ ਪਾਣੀ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ਼੍ਰਾਧ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੁਪਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਉਪਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਲਯਾ ਦੇ ਮਹੋਤਸਵ 'ਤੇ। ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ, ਮੰਦਰਾਂ, ਗਉਸ਼ਾਲਾਵਾਂ, ਟਾਪੂਆਂ, ਬਾਗਾਂ, ਘਰਾਂ ਜਾਂ ਸੁੱਧ ਤੇ ਨਿਰਲੇਕ ਥਾਵਾਂ ‘ਚ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਚ ਕੁਲ, ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ, ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੰਯਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਿਵ੍ਯ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਦੋ, ਪਿਤਰ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਲਈ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਧਨਵਾਨ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਅਤਿ ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਆਸਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦੋ ਪਾਤਰ ਸੁੱਧ ਕਰਕੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣੇ ਹਨ। "ਸ਼ੰਨੋ ਦੇਵੀ" ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪਾਣੀ, ਜਾਂ "ਯਵੋਸੀ" ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਜੌ, ਫਿਰ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਹੈ। "ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਸ" ਆਦਿ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ, ਜੌ ਛਿੜਕਣੇ ਹਨ, ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ—"ਤੂੰ ਅਨਾਜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਜੌ, ਤੂੰ ਮਧੂ ਮਿਲਿਆ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਹੋ।" ਫਿਰ ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਭਾ ਘਾਸ਼ ਦਾ ਆਸਨ ਬਣਾ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਕੇ, "ਸ਼ੰਨੋ ਦੇਵੀ" ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪਾਣੀ, "ਤਿਲੋਸੀ" ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤਿਲ, ਫਿਰ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇਣੇ ਹਨ। ਪਾਤਰ ਲੱਕੜ, ਪੱਤਿਆਂ, ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਤਾਮੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਦਾਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੈ। ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਾਤਰ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਅਖੁੱਟ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਪਾਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਤਰ ਚੁਣ ਕੇ, ਦਰਭਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਕੇ "ਯਾ ਦਿਵ੍ਯੇਤੀ" ਮੰਤਰ, ਪਿਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਲੈ ਕੇ, "ਮੈਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾਂਗਾ" ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਗਵੇਦ ਦੇ "ਉਸ਼ੰਤਸ੍ ਤਵਾ ਤਥਾ ਯੰਤੁ" ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦੋ। ਫਿਰ "ਯਾ ਦਿਵ੍ਯੇਤੀ" ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅਰਘ੍ਯ ਦਿਓ, ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਦਿਓ, ਦਰਭਾ ਨਾਲ ਕਪੜਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਰਾ ਦਿਓ। ਫਿਰ ਪਿਤਰ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਰੱਖਕੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ ਰੱਖੋ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਆਸਨ ਬਣਾ ਕੇ ਭੋਜਨ ਪੇਸ਼ ਕਰੋ। ਇਥੇ ਵੀ, ਪਿਛਲੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। "ਉਸ਼ੰਤਸਤ੍ਵ" ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਦਰਭਾ ਹੱਥ ਨਾਲ ਦੇਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਭੋਜਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਚਾਵਲ, ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਗਾਉਂ ਦਾ ਘੀ ਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮੱਛੀ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਦੋ ਮਹੀਨੇ, ਹਿਰਣ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨ, ਭੇੜ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਚਾਰ, ਪੰਛੀ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੂਰ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਛੇ ਮਹੀਨੇ, ਸੱਤ-ਖੁਰ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ, ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ, ਚਿਤਲ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਨੌ ਮਹੀਨੇ, ਸੂਰ ਤੇ ਭੈਂਸ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਦਸ ਮਹੀਨੇ, ਖਰਗੋਸ਼ ਤੇ ਕਛੂਏ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਗਿਆਰ੍ਹ ਮਹੀਨੇ, ਤੇ ਗਾਉਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਖੀਰ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸੂਰ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਪੰਦਰਾਂ ਮਹੀਨੇ, ਗੈਂਡੇ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ, ਕਾਲੀ ਧਤੂਰੀ ਤੇ ਸੋਰਮੱਛੀ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਧੂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇ—ਗਾਉਂ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਖੀਰ—ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ, ਪਿਤਰ ਕਰਮ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪਾਠ ਕਰਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸੂਰਜ, ਰੁਦ੍ਰ, ਇੰਦਰ, ਈਸ਼, ਸੋਮ ਅਤੇ ਪਵਮਾਨ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪਾਠ ਕਰਨ। ਇੱਥੇ, ਬ੍ਰਿਹਤ ਤੇ ਰਥੰਤਰਾ ਸਾਮਨ, ਜੈਸ਼ਠ ਸਾਮਨ, ਰੌਰਵ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਧਿਆਇ ਅਤੇ ਮਧੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਦਾ ਪਾਠ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਮੰਡਲ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਠ ਕਰਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਲਾਭ ਹੋਵੇ। ਮਹਾਭਾਰਤ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਪੇਸ਼ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਭੋਜਨ ਆਦਰ ਨਾਲ ਲੈ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਬਚ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਜਾਂ ਨਾ ਸੜੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚਤ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ। ਜਿਹੜਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਣ। ਜਿਹੜੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਮਰੇ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋ ਗਏ, ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਪਾਈ, ਜਾਂ ਜੋ ਉਚਿਤ ਤੋਰ ਤੇ ਬਚੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦਰਭਾ ਘਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਛਿੜਕਾਅ ਤੇ, ਚਾਹੇ ਗੋਬਰ, ਗੋਮੂਤਰ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਿਪੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਵੀ, ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਰਭਾ ਘਾਸ਼ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਿਰ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿੰਡ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਵਿਧੀਪੂਰਕ, ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅਖੁੱਟ ਪੁੰਨ ਮਿਲੇ।