ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਮੈਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ,” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੱਥ ਧੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਿੰਨ ਸਮਰਪਣ ਪੂਰਵ ਵੱਲ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਰਪਣ ਇੱਕ ਹੱਥ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਹੋਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਖਾਦਿਰਾ ਦੀ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਚਮਚੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਪਕਵਾਈ ਹੋਵੇ, ਤਿਆਰ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਚਮਚੀ ਰਤਨੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ, ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਹਥ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਨੋਕ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਾਂਸ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਛਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਯਜਨ ਦੀ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਵੀ ਲੈ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤਿਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਥਾਲੀਆਂ, ਸਾਫ ਕਪੜੇ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਧੂਪ ਅਤੇ ਲੇਪ ਲੈ ਆਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਘਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਗੌ ਮਾਟੀ ਨਾਲ ਲਪੇ ਹੋਏ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ, ਗੌ ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਘੇਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਜਦੋਂ ਆਸਨ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਠਾ ਕੇ, ਉਚਿਤ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਦਿਵਿਆ ਕਰਮ ਲਈ ਦੋ, ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਲਈ ਤਿੰਨ, ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਲਈ ਇੱਕ-ਇੱਕ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਸਮਰਪਣ ਵਿਧੀ ਵਧੇਰੇ ਵਿਅਪਕ ਨਾ ਕਰੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦਿਵਿਆ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਮਰਪਣ ਕਰੋ; ਫਿਰ, ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅਰਘਯ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਦਿਓ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕਰੋ। ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਅੱਗ ਤੇ ਸੋਮਾ ਦੀ ਰਸਮ ਆਪਿਆਯਨ ਕਰੇ। ਦੱਖਣੀ ਅੱਗ, ਜੋ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਯਜਨੋਪਵੀਤ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਰਸਮਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਛਿੜਕਣ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕਰੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨਾਵੀਤ ਆਸਨ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ; ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਰਪਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਪਿੰਡ ਤੇ ਪਾਣੀ ਤਿਆਰ ਕਰੇ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਨਾਲ, ਪੀਲ ਪਾਣੀ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸਮਰਪਣ ਕਰੇ; ਹਰ ਚੀਜ਼ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚੋ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਮਰਪਣ ਰੱਖੋ; ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਰੱਖੋ। ਹਰ ਪਿੰਡ ਦਰਭਾ ਘਾਹ 'ਤੇ ਰੱਖੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ; ਫਿਰ, ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਘਾਹ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਨਾਮ ਤੇ ਗੋਤ੍ਰ ਉਚਾਰੋ। ਦਰਭਾ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਹੱਥ ਮਲੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਮਿਲਿਆ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰੋ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਧੀ ਕਰੋ। ਪਾਣੀ ਸਮਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਧੂਪ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਦਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰੋ। ਇੱਕ ਅੱਗ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਨਾਲ, ਪਿੰਡ ਰੱਖੋ; ਫਿਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਮਰਪਣ ਲਈ ਆਮੰਤ੍ਰਣ ਤੇ ਵਿਦਾਈ ਰਸਮ ਕਰੋ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਓ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬਠਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤਕਿਰਤੀ ਕਰੋ; ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿਓ, ਚਾਹੇ ਇੱਛਤ ਫਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਣਯ ਫਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ। ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਨਾਰਾਇਣ ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ; ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਛਿੜਕਣ ਰਸਮ ਕਰੋ। ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਤਿਲ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਛਿੜਕੋ; ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲੈਂ, ਫਿਰ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਸਮਰਪਣ ਕਰੋ। ਸਭ ਪਿੰਡਾਂ 'ਤੇ ਸਵਧਾ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰੋ; ਰਸਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਕਰੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰੇ। “ਸਾਡੇ ਦਾਨੀ ਵਧਣ, ਵੇਦ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਚਲਦੇ ਰਹਿਣ, ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਕਦੇ ਘਟੇ ਨਾ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਧ ਦੈਨ ਹੋਵੇ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਭੋਜਨ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਅਤਿਥੀ ਆਉਣ, ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਮੰਗਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਪਵੇ।” ਇਹ ਅਨਵਾਹਾਰਿਆ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਗਨਿਮਤ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਅਮਾਵਸਿਆ 'ਤੇ, ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਗਾਂਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਖੇਤ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਜਨ ਕਰਕੇ ਸਮਰਪਣ ਕਰੇ। ਨਿਮਰਤਾ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪਿੰਡ ਖਾਏ; ਪਿਤਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੰਸ਼ ਵਾਧੇ ਲਈ ਬੀਜ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸਮਰਪਣ ਤਾਂਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਸਮਰਪਣ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਸਤਕਿਰਤੀ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਖਾਓ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਦੁਬਾਰਾ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਉਪਰਾਲਾ, ਜਾਂ ਸੰਭੋਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚੇ: ਦੂਜਾ ਭੋਜਨ, ਯਾਤਰਾ, ਉਪਰਾਲਾ, ਸੰਭੋਗ, ਪਾਠ, ਝਗੜਾ, ਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੌਣਾ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰੋ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪਖ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਕਨਿਆ, ਕੁੰਭ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਜਾਂ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਸਪੀੰਡਿਕਰਣ ਦਾ ਸਮਰਪਣ ਹੋਣਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਵਿਧੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਇਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਵਿਆਪਕ’ ਸ਼੍ਰਾਦਧ, ਜੋ ਸੁਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰਾਯਣ, ਦੱਖਣਾਯਣ, ਵਿਸ਼ੁਵ, ਅਮਾਵਸ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਾਸੀ-ਪਰਿਵਰਤਨ, ਅਮਾਵਸਿਆਸ਼ਟਕਾ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪਖ ਦੀ ਪੰਨਰਵੀਂ ਤਰੀਕ—ਇਹ ਸਮੇਂ ਹਨ। ਆਰਦਰਾ, ਮਘਾ, ਰੋਹਿਨੀ, ਜਦੋਂ ਧਨ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣ; ਗਜਛਾਇਆ, ਵਯਤੀਪਾਤ, ਵਿਟੀ, ਤੇ ਵੈਧ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਦਿਨ। ਵੈਸ਼ਾਖ ਦੀ ਤੀਜੀ, ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਨੌਵੀਂ, ਮਾਘ ਦੀ ਪੰਨਰਵੀਂ, ਤੇ ਨਭਸ ਦੇ ਤੇਰਵੀਂ—ਇਹ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਵੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰੇ। ਅਸ਼ਵਯੁਜ ਦੀ ਨੌਵੀਂ, ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਬਾਰਹਵੀਂ, ਚੈਤਰ ਦੀ ਤੀਜੀ, ਅਤੇ ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਦੀ ਤੀਜੀ—ਇਹ ਦਿਨ ਵੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਵਿਦਵਾਨ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੰਸ਼, ਧਰਮ ਤੇ ਸੁਖ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।