ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਧਰਮੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਦੋਂ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੂੰ, ਹੇ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇਗੀ।" ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰਿੱਤੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਵੀ ਇੱਕ ਯੋਗਿਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਤ੍ਵਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਯੋਗ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੌਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਹੋਣਗੇ। ਸੁਰਗ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿਹੜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਹੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਿਹੜੀ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇਗੀ! ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੌਰਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁਆਰੀ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਸੁਕੰਯਾ, ਜੋ ਸਾਧਿਆ ਦੇ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਸ਼ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਰੀਚੀਗਰਭ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ, ਪਿਤਰ, ਜੋ ਅੰਗੀਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਮ ਦੀਆਂ ਭੇਂਟਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਮ ਖ਼ਤਰੀ ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰਗਿਕ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਧੀ ਯਸ਼ੋਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਉਹ ਅੰਸ਼ੁਮਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪਾਂਚਜਨ ਦੀ ਪੁਤ੍ਰਵਧੂ ਹੈ। ਉਹ ਦਿਲੀਪ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਭਾਗੀਰਥ ਦੀ ਦਾਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ 'ਕਾਮਦੁਘਾ' ਵਲੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਛਤ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਸੁਸਵਾਧਾ ਨਾਮਕ ਪਿਤਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਥੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਜਿਆਪਾ ਕਰਦਮ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਪੁਲਹਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜੋ ਵੈਸ਼ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਪਿਆਰੇਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕਠੇ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ: ਮਾਵਾਂ, ਭਰਾ, ਪਿਉ, ਭੈਣਾਂ, ਦੋਸਤ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਤੇ ਸਨਬੰਧੀ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨ-ਜਨਮੀ ਧੀ ਵਿਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਉਹ ਨਹੁਸ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਅਸ਼ਟਕਾ ਬਣੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹ ਦੱਸੇ ਗਏ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਚੌਥੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਸੁਮਨਸਾ ਨਾਮਕ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਚਿਰਕਾਲੀਕ ਪਿਤਰ, ਜੋ ਸੋਮਾਪਾ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰੂਪਧਾਰੀ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਪਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਯੋਗੀ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਜਣ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਤੱਬ ਕਰ ਕੇ, ਹੁਣ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਰਮਦਾ ਨਾਮ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਹਰ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਲੋਕ ਸਦਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਯੋਗ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਾਧ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਸਭ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪਾਤਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਸਵਧਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਦਾ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਨੀਧ੍ਰ ਅਤੇ ਸੋਮਾਪਾ ਲਈ ਪੂਰਨ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਨ। ਜੇ ਅੱਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਬੱਕਰੀ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਦੇ ਨੀਚੇ, ਜਾਂ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਭੇਟ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣ ਦਿਸਾ ਨੂੰ ਮਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤਿਲ ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਕਤਰੀ, ਮਾਸ, ਚੌਲ, ਕਾਲਾ ਬਾਜਰਾ, ਜੌ, ਯਵਨੀ, ਗੇਹੂੰ, ਗੰਨਾ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨਯੋਗ ਹਨ। ਦਰਭਾ, ਮਾਸ਼, ਸਸ਼ਟਿਕ ਚੌਲ, ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਘਿਉ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਭੋਜਨ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ: ਮਸੂਰ, ਭੰਗ, ਨਿਸ਼ਪਾਵਾ, ਰਾਜ ਮਾਸ਼, ਕੁਲਥ। ਕਮਲ, ਬੈਲ, ਅਰਕ, ਧਤੂਰਾ, ਪਾਰੀਭਦ੍ਰ, ਅਟਰੂਸ਼ਕ—ਇਹ ਵੀ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ, ਨਾ ਹੀ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਦੁੱਧ। ਕੋਦਰਵਾ, ਉਦਾਰਾ, ਵਰਟਕਾ, ਕਪਿੱਠ, ਮਧੂਕ ਤੇ ਅਤਸੀ—ਇਹ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਜੋ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨ, ਭਾਵ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਅਨਾਜ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕਰਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਸੰਗ, ਦੋਸਤਾਨਾ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਪਿਆਸੇ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਪਿਤਰ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ। ਜਿਹੜੇ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਪੁਣ੍ਯਦਾਇਕ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।" ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਹੜੇ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਹੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ? ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕਿਹੜੇ ਵੇਲੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਭੋਜਨ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ?" ਤਦ ਪુલਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਦੁੱਧ, ਮੂਲ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਾਧ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਨਿਤ੍ਯ, ਨੈਮਿਤਿਕ ਅਤੇ ਕਾਮ੍ਯ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਿਤ੍ਯ ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰਘ ਅਤੇ ਆਵਾਹਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।" "ਪ੍ਰਸੰਗ (ਪਰਵ) ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਅਦੈਵਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰਵ ਦੀ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਜਿਹੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਵ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਨ: ਜੋ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਨਾਤਕ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਸੌਪਰਨ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੇਦ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਿਤਰ ਪਰੰਪਰਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।