ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਨਾਰੀ ਭਟਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਉਠੇ: “ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਰਖਵਾਲਾ ਕੌਣ ਬਣੇਗਾ?” ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ, “ਮੈਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹਾਂ? ਧਰਤੀ ਤੇ ਮੈਂ ਕਿੰਨੇ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ ਹਨ?” ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬੁਧਾ ਨੇ, ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੇਖ ਲਿਆ। ਇਲਾ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਨੇ ਬੁਧਾ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ। ਇਲਾ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਤ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੇ ਬੁਧਾ ਨੂੰ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਬੁਧਾ ਦੀ ਦਿਖਾਵਟ ਵੱਖਰੀ ਸੀ: ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਹੋਇਆ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੜਾ ਤੇ ਪੁਸਤਕ ਲੈ ਕੇ, ਵੰਸ ਦੇ ਡੰਡੇ, ਜਨੇਊ, ਤੇ ਫਾਵੜੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਚੋਟੀ, ਜਨੇਊ, ਮੁੰਦਰੀਆਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਜੋ ਭिक्षਾ ਲਈ ਡੰਡੇ, ਫੁੱਲ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸੀ। ਸਹੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਬੁਧਾ ਨੇ ਇਲਾ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਪੈਲਵ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਥੇ, ਥੋੜੀ ਘਬਰਾਹਟ ਤੇ ਨਰਾਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਬੁਧਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਤੋਂ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ?” ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੇਰਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਚੌੜੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ! ਆ, ਆ! ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਚਿੰਤਿਤ ਹੈਂ, ਤੇ ਕਿਸ ਲਈ?” “ਇਹ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਹੈ; ਉਕਤ ਤਿਲਕ ਲਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ।” ਇਲਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਤਪਸਵੀ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਗਈ ਹਾਂ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਤੈਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਨਿਸ਼ਪਾਪ!” ਬੁਧਾ ਨੇ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਇਲਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ; ਮੈਂ ਬੁਧਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮੀ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਮੈਂ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ।” ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਇਲਾ ਬੁਧਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਘਰ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਤੰਭਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬਣਿਆ। ਇਲਾ, ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਮਝਦੀ ਸੀ। “ਵਾਹ, ਕਿੰਨਾ ਉੱਚ ਆਚਰਣ! ਵਾਹ, ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਵੰਸ਼! ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਲਈ ਵੀ—ਵਾਹ, ਕਿੰਨੀ ਅੱਤ ਸੁੰਦਰਤਾ!” ਇਲਾ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬੁਧਾ ਨਾਲ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਆਨੰਦ ਸੀ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸਰਾਵਣਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਏ। ਉਥੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਘੋੜੀ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਛਾਣਿਆ, “ਇਹ ਚੰਦਰਪ੍ਰਭਾ ਹੈ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਘੋੜੀ।” “ਇਹ ਵਧੀਆ ਘੋੜੀ ਘੋੜੀ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆਈ?” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਮਿਤ੍ਰਾ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। “ਇਹ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਕੀ ਹੈ?” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯੋਗ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਵਿਅਕਤੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਖਿਆ: “ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਰਾਵਣਾ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ ਸੀ: ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਮਰਦ ਇੱਥੇ ਆਵੇਗਾ, ਉਹ ਔਰਤ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।” “ਇਹ ਘੋੜਾ ਵੀ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਔਰਤ ਬਣ ਗਿਆ; ਇਲਾ ਮੁੜ ਪੁਰਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਬੇਰਾ।” “ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪਿਨਾਕੀਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਖੇ, “ਹੁਣ ਕਾਫੀ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮਾਂ ਹੈ—ਹੁਣ ਕੀ?” “ਜੋ ਫਲ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਯਜਨ ਤੋਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ; ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੀਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ?” “ਤਾਂ ਹੋਵੇ,” ਕਹਿ ਕੇ, ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਚਲੇ ਗਏ; ਫਿਰ, ਘੋੜਾ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਇਲਾ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਕ ਮਹੀਨਾ, ਉਹ ਵੀਰ ਪੁਰਸ਼ ਸੀ; ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ, ਮੁੜ ਔਰਤ ਬਣ ਗਿਆ; ਬੁਧਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਇਲਾ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ; ਬੁਧਾ ਨੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਪੂਰੂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ; ਚੰਦ੍ਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਰਾਜਾ, ਇਲਾ, ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰੂਰਵਸ, ਪੂਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ; ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਲਾ, ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੁੜ, ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਭ ਅਜੈਯਾ ਸਨ। ਉਤਕਲਾ, ਫਿਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਹਰਿਤਾਸ਼ਵ; ਉਤਕਲਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉਤਕਲਾ ਵਜੋਂ, ਤੇ ਗਿਆ ਦੀ ਨਗਰੀ ਗਿਆਪੁਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰਿਤਾਸ਼ਵ ਦਾ ਖੇਤਰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਕੁਰੂਆਂ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਪੂਰੂਰਵਸ ਨੂੰ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ, ਦਿਵ੍ਯ ਧਰਤੀ, ਵਿੱਚ ਫਲ-ਫੁੱਟ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਾਰਸ ਮੱਧਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ। ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕਾ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਭਾਗ ਤੇ ਅੰਬਰਿਸ਼ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੁ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਤੇ ਰਣਧ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਮਹਾਨ; ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਨਰਤ ਸੀ, ਤੇ ਸੁਕੰਯਾ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਆਨਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੋਚਮਾਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ; ਆਨਰਤ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਨਗਰ ਦਾ। ਰੋਚਮਾਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੇਵਾ ਸੀ, ਤੇ ਰੇਵਾ ਤੋਂ ਰੈਵਤ; ਕਕੁਦਮੀ ਹੋਰ, ਸੋ ਕਿ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਰੈਵਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ; ਕਰੂਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਰੂਸ਼ ਜੰਮ ਪਏ। ਪ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਰਾ, ਗਾਂ ਮਾਰਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਸ਼ੂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ; ਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ, ਨਿਮੀ, ਤੇ ਡੰਡਕਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।