ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਘੜੀ ਆਈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਗਤ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜੋਤੀ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯੰਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿਆਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣਾਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਰਜ, ਜੋ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ, ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਜੋਤ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਜਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜੋੜ ਰੂਪ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਸੀ, ਪਰ ਪੈਰ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਅਲੱਗ ਰਹੇ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਨੇ ਮੁੜ ਕਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਐਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਖੀ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੋੜ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੋਈ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਜਾਂ ਕਾਮ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਨਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਧੰਨ੍ਯ ਸੂਰਜ, ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ। ਇੱਥੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਜੋਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੰਜਨਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰੈਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਕੁਝ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ ਜਨਮੇ। ਚੂੰਕਿ ਉਹ ਨੱਕ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਉਹ ਨਾਸਤਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਨੱਕ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਅੱਜ ਵੀ, ਸਾਵਰਨੀ ਮਨੁ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਸ਼ਨੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਯਮੁਨਾ ਅਤੇ ਤਪਤੀ ਦੁਬਾਰਾ ਨਦੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਵਿਠੀ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਨੁ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਦੇ ਦਸ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ, ਕੁਸ਼ਨਾਭ, ਅਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋਏ। ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ, ਕਰੂਸ਼, ਸ਼ਰਯਾਤੀ, ਪૃਸ਼ਧ੍ਰ ਅਤੇ ਨਾਭਾਗ—ਇਹ ਸਭ ਦੈਵੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਮਨੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮੀ ਪੁੱਤਰ ਇਲਾ ਨੂੰ ਰਾਜਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਤਪ ਲਈ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਅਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਬਰਕਤਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਨੁਪੁਤ੍ਰ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਮੰਗੋ।" ਮਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਿਤਨੇ ਵੀ ਰਾਜੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ।" "ਤੇਰੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਰਾਜ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ।" "ਤੈਂ ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇ," ਆਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਥੋਂ ਅੰਤ੍ਰਧਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਮਨੁ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇਲਾ, ਜੋ ਮਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭੂਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਰਵਣ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਅਰਣ੍ਯ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਲਪਦ੍ਰੁਮ ਲਤਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਸੀ। ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸੋਮ, ਜੋ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਅਰਧਚੰਦ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਉਮਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਚਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ "ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਨਰ-ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਦਸ ਯੋਜਨ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਸ ਵਚਨ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ, ਰਾਜਾ ਇਲਾ ਸ਼ਰਵਣ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਔਰਤ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੜਮਾਈ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮਾਡੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਲਾ ਕਹਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਚੇ, ਭਰੇ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਤਨ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਚੌੜੇ ਕਮਰ ਤੇ ਪੱਠ, ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਪਤਲੀ ਕਾਇਆ, ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਚੁਲਬੁਲੀ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਨ। ਲੰਬੀਆਂ, ਭਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਘੁੰਘਰਾਲੂ ਕਾਲੇ ਵਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਮੁਖੜਾ, ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਹੌਲੀ ਬੋਲੀ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹਾਸਾ। ਰੰਗ ਕਦੇ ਗੂੜਾ, ਕਦੇ ਚਿੱਟਾ, ਪਤਲੇ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗੇ ਨਖ, ਧਨੁਸ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਭੰਵਾਂ, ਹੰਸਣੀ ਵਰਗਾ ਚਾਲ। ਉਹ ਔਰਤ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ, "ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ? ਮੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ? ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨੇ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ ਹਨ?" ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਸੋਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਇਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਆ। ਬੁਧ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਵੱਖਰਾ ਸੀ, ਮੂੰਡਿਆ ਸਿਰ, ਕਮੰਡਲ, ਪੁਸਤਕ, ਬਾਂਸ ਦੀ ਲਾਠੀ, ਜਨੇਊ ਅਤੇ ਫਾਵੜੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਦੁਇਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਚੋਟੀ, ਜਨੇਊ, ਕੰਨ-ਕੁੰਡਲ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਦੰਡ, ਫੁੱਲ, ਕੁਸ਼ਾ ਅਤੇ ਜਲ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਜਦ ਬੁਧ ਨੇ ਇਲਾ ਨੂੰ ਉਥੇ, ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠ ਇੱਕ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ, ਨਿੱਜਤਾ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ। ਫੌਰਨ ਹੀ, ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਉਲਾਹਣੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਤੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਘਰੋਂ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ?" "ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਚੌੜੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ! ਆ, ਆ! ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਚਿੰਤਤ ਕਿਉਂ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?" "ਇਹ ਝੁੰਝਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ, ਤੇ ਤੇਲ ਲਾ।" ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਤਪਸਵੀ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਗਈ ਹਾਂ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼!