ਇਕ ਵਾਰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਧਿਆ। ਯਕ੍ਸ਼ਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ, ਲੁਕਵੇਂ ਖਜਾਨਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ; ਵਿਸ਼ਵਾਵਾਸੁ ਨੂੰ ਬਛੜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਰਤਨ ਨੂੰ ਪਾਤ੍ਰ ਬਣਾਇਆ। ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਨੇ ਮਹਿਰੂਣੀ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਉੱਗੇ ਹੋਏ ਲਹੂ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ; ਸੁਮਾਲੀ ਦੁੱਧਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਛੜਾ ਵੀ ਸੀ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ, ਚਿਤਰਰਥ ਨੂੰ ਬਛੜਾ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡੋਗਧਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਰੂਚਿਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਬਛੜਾ ਬਣਾਕੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਮੇਰੂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ, ਇਲਾਹੀ ਜੜੀਆਂ ਲੈਣ ਲਈ, ਹਿਮਵਤ ਨੂੰ ਬਛੜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਰੁੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ, ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਾਲ ਰੁੱਖ ਦੁੱਧਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਪਲਕਸ਼, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਬਛੜਾ ਬਣਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਧਿਆ। ਜਦੋਂ ਪૃਥੁ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਧਨ, ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਕੋਈ ਗਰੀਬੀ, ਰੋਗ ਜਾਂ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪૃਥੁ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੁੱਖ, ਅਪਮਾਨ ਜਾਂ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼, ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ, ਪૃਥੁ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਭੱਜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਨਾ ਪਿੰਡ, ਨਾ ਕਿਲੇ, ਨਾ ਹਥਿਆਰ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਸੀ; ਨਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ, ਨਾ ਧਨ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਮਾਣ। ਪૃਥੁ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਿਰਫ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਪਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣੀ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਯਜਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ捨ਪੂਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਪૃਥੁ ਦੀ ਧੀ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲ ਕੇ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ 'ਪૃਥਿਵੀ' ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁਲਸਤਯਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਆਦਿਤਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੋ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਪੁਲਸਤਯਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਪਹਿਲਾਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਤੋਂ ਵਿਵਸਵਾਨ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪਤਨੀਆਂ ਸੰਜਨਾ, ਰਾਜਨੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾ ਸਨ। ਰਾਜਨੀ, ਰੈਵਤ ਦੀ ਧੀ, ਨੇ ਰੈਵਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਤਾ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਤਵਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਮਨੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਯਮ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ, ਅਤੇ ਯਮਲਾ ਜੁੜਵੇਂ ਵੀ ਜਨਮੇ। ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੂਪ ਬਦਲ ਲਿਆ। ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਛਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਤੇ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਛਾਇਆ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਸੁੰਦਰੋ।' 'ਮੇਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।' 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ,' ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸਤਰੀ ਦੇਵਤਾ ਕੋਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਜਨਾ ਸਮਝ ਕੇ ਇੱਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ; ਛਾਇਆ ਨੇ ਸਾਵਰਣੀ ਮਨੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਮਨੂ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਵਰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਵਰਣੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਪਤੀ ਅਤੇ ਤਵਸ਼ਟਰ ਦੀ ਧੀ ਵੀ ਜਨਮੀਆਂ। ਛਾਇਆ ਵਿਚ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਸੰਜਨੇਯਾ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ; ਛਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਨੂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰ ਦਿਖਾਇਆ। ਮਨੂ, ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਯਮ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਛਾਇਆ ਨੂੰ ਧਮਕਾਇਆ, ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਪੈਰ ਉਠਾ ਕੇ। ਛਾਇਆ ਨੇ ਯਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੇਰਾ ਇਹ ਪੈਰ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਸ ਅਤੇ ਲਹੂ ਵਗੇ।' ਯਮ, ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਦੁਖੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਗਿਆ: 'ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।' 'ਮੈਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪੈਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉਠਾਇਆ; ਮਨੂ ਨੇ ਰੋਕਿਆ ਵੀ, ਪਰ ਉਹ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।' 'ਉਹ ਸਾਡੀ ਅਸਲੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਕਸਾਰ ਨਹੀਂ।' ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਯਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ?' 'ਕੌਣ ਸੁਖ ਲਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਸਹਿੰਦਾ? ਜਾਂ, ਇਹ ਕਰਮ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ; ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਟਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ?' 'ਤੇਰੇ ਪੈਰ 'ਤੇ ਕਾਂ crow ਕੀੜਾ ਖਾਏਗਾ; ਇਹ ਪੈਰ ਲੰਗੜਾ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਮ ਨੇ ਸੰਤੋਖ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪस्या ਲਈ; ਵੈਰਾਗ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਫਲ, ਝਾਗ ਅਤੇ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਜੀਆ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪਦਮਭੂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਯਮ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਤੇ ਧਰਮ-ਅਧਰਮ ਦੇ ਨਿਆਯ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵਿਵਸਵਾਨ, ਸੰਜਨਾ ਦੇ ਕਰਮ ਜਾਣ ਕੇ, ਤਵਸ਼ਟਰ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਰਮ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: 'ਤੇਰੀ ਤੇਜ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਲਈ ਅਸਹਿਣ ਸੀ।' 'ਉਹ ਘੋੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਰੋਕਿਆ।' 'ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਅਣਜਾਣ ਮਨ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਛਾਇਆ, ਮਰੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਰੇਤਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੀ, ਨਿਰਮਲ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ।