ਤਾਮਸਾ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ। ਹੁਣ ਪੰਜਵੇਂ ਮਨੁ, ਰੈਵਤ, ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਬਾਹੁ, ਸੁਬਾਹੁ, ਪਰਜਨਯ, ਸਮਯੋ ਰਿਸ਼ੀ, ਹਿਰਣਯਰੋਮ, ਅਤੇ ਸਪਤਾਅਸ਼ਵ—ਇਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭੂਤਰਾਜ਼ਾ ਦੇਵਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ—ਅਵਸ਼ਾ, ਤਤਵਦਰਸ਼ੀਨ, ਵੀਤਿਮਾਨ, ਹਵਯਪਾ, ਅਤੇ ਕਪੀ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਮੁਕਤਾ, ਨਿਰੁਤਸੁਕ, ਸਤਵ, ਨਿਰਮੋਹ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ—ਧਰਮ, ਵੀਰਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ—ਇਹ ਦਸ ਰੈਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਭ੍ਰਿਗੁ, ਸੁਧਾਮਾ, ਵੀਰਜਾ, ਸਹਿਸ਼ਣੁ, ਨਾਰਦ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿ—ਇਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਾ ਲੇਖਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਸਨ; ਵਿਭਵਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਥਕਚਾਨੁ ਅਕਾਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਸਮੂਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੀ; ਰੁਰੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੌ ਪੁੱਤਰ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੱਤਵੇਂ, ਵੈਵਸਵਤ, ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਅਤ੍ਰਿ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਕਸ਼ਯਪ, ਗੌਤਮ, ਭਾਰਦਵਾਜ ਯੋਗੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਅਤੇ ਜਮਦਗਨੀ—ਇਹ ਸੱਤ ਮੌਜੂਦਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ। ਇन्होंने ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਾਵਰਨਿ ਮਨੁ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਅਸ਼ਵਥਾਮਨ, ਸ਼ਰਦਵਾਨ, ਕੌਸ਼ਿਕ, ਗਾਲਵ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਅਤੇ ਰਾਮ—ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧ੍ਰਿਤਿ, ਵਰੀਯਾਨ, ਯਵਸੁ, ਸੁਵਰਨ, ਧ੍ਰਿਤਿ (ਫਿਰ), ਵਰਿਸ਼ਣੁਵੀਰ, ਸੁਮਤਿ, ਵਸੁ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ—ਇਹ ਅਰਕ ਸਾਵਰਨਿ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਰਉਚਿਆ ਆਦਿ ਹੋਰ ਮਨੁਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੁਚਿ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਉਚਿਆ ਹੋਵੇਗਾ; ਭੂਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੁ ਭੌਤਿਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਮੇਰੁਸਾਵਰਨਿ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਮਨੁ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ; ਰਭੁ, ਰਤੁਧਾਮਾ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਵੀ ਮਨੁ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁੱਗ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਹਰ ਮਨੁ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ, ਚਲਦੀਆਂ ਅਤੇ ਅਚਲਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਰ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਜਦ ਵਿਘਟਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਈ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਭੋਗਿਆ; ਪਰ ਹੁਣ, ਜਦ ਰਾਜੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਧਰਤੀ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ? ਅਤੇ 'ਭੂਮੀ' ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਮ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ? ਅਤੇ ਉਹ 'ਗੌਰੀ' ਕਿਉਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸੋ। ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂ ਅੰਗਾ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਮੌਤ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੈਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਧਰਮੀ ਅਤੇ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ। ਉਸਨੇ ਅਧਰਮਕ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ; ਫਿਰ, ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ— ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ, ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ; ਫਿਰ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਭੈ ਤੋਂ ਪੀੜਤ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮਥਿਆ; ਉਸ ਮਥਨ ਤੋਂ ਮਲੇਛ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ, ਕਾਲੀ ਸੁਰਮਾ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਜਨਮੇ; ਪਿਤਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇੱਕ ਧਰਮਕ, ਧਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਨਮਿਆ। ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ, ਗਦਾ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਦਿਵਿਆ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਮਣੀ ਵਾਲਾ ਕਵਚ ਅਤੇ ਕੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ। ਉਹ 'ਪ੍ਰਿਥੁ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਸੀ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤਪ ਕਰੀ। ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਭ 'ਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ; ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜਪ ਅਤੇ ਹੋਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ, ਧਰਮ ਮੁਕਤ ਹੈ। ਉਹ, ਅਣਗਣਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਛਿਦਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੱਜਣ ਲੱਗੀ। ਪ੍ਰਿਥੁ ਨੇ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ, ਇੱਕ ਥਾਂ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?' ਪ੍ਰਿਥੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਸਤਵਾਦੀ, ਜਲਦੀ ਉਹ ਦੌਲਤ ਦੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ—ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲਦੇ—ਲਈ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।' ਧਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਠੀਕ ਹੈ,' ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਨੂੰ ਵੱਛਾ ਬਣਾਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਾਇਆ। ਉਹ ਦੁੱਧ ਖੁਰਾਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੁੱਧ ਪਾਇਆ, ਸੋਮਾ ਵੱਛਾ ਬਣਿਆ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੁੱਧ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪਾਤ੍ਰ ਵੇਦ, ਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਤਪਸੀ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਾਇਆ, ਮਾਰੁਤ ਦੁੱਧ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ। ਇੰਦਰ ਵੱਛਾ ਬਣਿਆ, ਦੁੱਧ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਪਾਤ੍ਰ ਸੋਨਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਚਾਂਦੀ। ਅੰਤਕਾ ਦੁੱਧ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਯਮ ਵੱਛਾ, ਅਤੇ ਦੁੱਧ 'ਸਵਧਾ' ਸੀ; ਨਾਗਾਂ ਲਈ ਪਾਤ੍ਰ ਖੋਹ, ਤਖਸ਼ਕ ਵੱਛਾ। ਫਿਰ, ਦੁੱਧ 'ਵਿਸ਼' ਬਣ ਗਿਆ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁੱਧ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ; ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਦੁੱਧ ਪਾਇਆ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਦੁੱਧ। ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ, ਮਾਇਆ ਪਾਤ੍ਰ ਸੀ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਅਤੇ ਵਿਰੋਚਨ ਵੱਛਾ; ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਦੁੱਧ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਮਾਇਆ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ-ਬਦਲਾਵਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਯੁਗਾਂ-ਯੁਗਾਂ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।