ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਰਚਿਆ ਸੀ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਇਆ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ ਆਇਆ: ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦਸ਼ਤ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—even ਜੇਕਰ ਉਹ ਪਾਪ ਕਰ ਚੁਕਿਆ ਹੋਵੇ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜ਼ਮੀਨ, ਗਾਂ, ਜਾਂ ਧਨ ਜਬਰ ਨਾਲ ਹੜਪਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਗਲਤ ਕੰਮ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆਰਾ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਆਹ, ਯਜਨ ਜਾਂ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਕੀੜਾ ਬਣਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਨਾਲ ਧਨ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਆਯੁ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਫਲ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਹੈ; ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸੱਚ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਰਨ ਤੱਕ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਘਾਹ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਰੋਜ਼ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਵਾ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਸੰਧਿਆ-ਵੰਦਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਹਿੰਸਾ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵਿਰਾਜ ਦੇ ਅਟੱਲ ਉੱਚੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਸਾਂ ਦੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਉਪਵਾਸੀ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੋਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਹੀਦਾ ਹਾਲਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸ਼ੂਰੀ ਆਸਨ, ਸ਼ੂਰੀ ਸੋਣਾ, ਤੇ ਸ਼ੂਰੀ ਖੜਾ ਹੋਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਲੋਕ ਅਖੁੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਪਵਾਸ, ਦੀक्षा ਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਲੋਕ ਅਖੁੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜੇਕਰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਿੱਖਿਆ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਯੁ, ਗਿਆਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਵਰਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਜਗਤ ਤੁਰੰਤ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਵਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੈ।" ਇਹ ਵਰਤ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੈਰਾਗੀ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੋਜ਼ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੀ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਸਿੱਧਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਣ, ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਾ ਆਗਮ, ਨਾ ਪੁਰਾਣ, ਨਾ ਯਜਨ, ਨਾ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾਵਾਂ, ਨਾ ਅਨੇਕ ਵਰਤ—even ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਸਾਂਖਿਆ ਦਾ ਗਿਆਨ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦੁਜਾ-ਜਨਮੀਆਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ; ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਯਮ ਨਹੀਂ, ਮਨ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਜ-ਮਸਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੁਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਮੱਛ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਤੇ ਜੋ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਕਰੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—even ਜੇਕਰ ਸਾਂਖਿਆ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਵਰਤ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਨੇਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਰਤਿਕ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪਖ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੋਮਾ ਜਾਂ ਸੋਮਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ, ਇਹ ਮਿਲੀਅਨ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ—even ਜੇਕਰ ਹਤਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਤੁਰੰਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਅਨੇਕ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਤਿੰਨ ਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਧਵ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਹੁਵੀਰਿਆ ਦੀ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀਆਂ ਅਠ ਹਤਿਆਵਾਂ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਾਯੁਧਾ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੀ, ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ਕਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਨਾਮੁਚੀ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹਤਿਆ ਵੀ, ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪ, ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ। ਪ੍ਰਯਾਗ, ਕਾਸੀ, ਜਾਂ ਗੋਮਤੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜੇਕਰ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਜਾਂ ਗੋਮਤੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਜਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਦੀਵੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾਲ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆਂ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਵੀ ਸਾਂਖਿਆ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਵਰਤ ਕਰੋ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਵਰਤ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਅਬ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਦੱਸਿਆ?" ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਮਾਧਵ ਨੇ ਜਹਨਵੀ ਨੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤਟ ਤੇ, ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।" ਜਹਨਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਬੇਹਿਸਾਬ ਪਾਪ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਤੇ ਹੋਰ, ਮੇਰੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚਮਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼।