ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨ ਗਾਥਾ ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਧੀ ਉਂਗਲ ਦੇ ਪਰਮਾਣੇ ਭੀ ਹੱਦ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਜੇਹੜਾ ਕੁਝ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਤਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਧਰਮ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ—ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਥਾਂ, ਰਸਤੇ, ਸਮਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਪੰਜ ਕੁਆਰੀਆਂ ਲਈ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਦਸ ਜਾਨਾਂ, ਗਾਂਵਾਂ ਲਈ ਸੌ, ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਲਈ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਜੰਮੇ ਤੇ ਅਜੰਮੇ ਦੋਵਾਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲੋ। ਕਦੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਭਾਵੇਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੀ ਚੀਜ਼ ਮੁੜ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋਇਆ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ। ਅੱਗ ਜਾਂ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਸੜੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਮੁੜ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਦੰਡ ਨਾਲ ਮਰੇ ਲੋਕ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਜੀ ਉਠਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅੰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਉਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਥੇ ਹੀ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਜ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦੌਲਤ ਅਸਲ ਜ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਜ਼ਹਿਰ ਇਕ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦੌਲਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਤੱਕ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਚੂਰਨ ਦਾ ਉਪਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਉਪਚਾਰ ਕਰ ਸਕੇ? ਇਸ ਦੌਲਤ ਦਾ ਸੁਖ, ਜਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਦੌਲਤ ਦਾ ਆਨੰਦ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਟੁੰਬ ਅਤੇ ਆਪੇ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ, ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਦੀ ਦੌਲਤ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਸੋਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਇੰਦਰ! ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ, ਉੱਤਮ, ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਨਿਮਰ, ਆਪਣੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ, ਅਤੇ ਵੇਦ-ਪਾਠ, ਤਪ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਯਮ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਦਾਨ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਘੀ ਜਾਂ ਸ਼ਹਦ ਸੁੱਚੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਭਾਂਡਾ ਕੱਚਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਂਡਾ ਆਪ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਮੀਨ, ਸੋਨਾ, ਕਪੜਾ, ਅੰਨ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਤਿਲ—ਜੇ ਅਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਸੜ ਕੇ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਨਵਾਂ ਤਲਾਬ ਬਣਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣਾ ਖੋਦ ਕੇ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤਲਾਬ, ਖੂਹ, ਡਿੱਪੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਗ—ਜਦੋਂ ਨਵੇਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਸੰਭਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੋਤੀ ਵਰਗਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁੱਖ, ਖਤਰਾ ਜਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਲਈ ਵੀ ਪਾਣੀ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੀਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਯਾਦਸ਼ਤ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜ਼ਮੀਨ, ਗਾਂਵਾਂ ਜਾਂ ਧਨ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈਣ ਵਾਲਾ—ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੰਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਆਹ, ਯਜਨਾ ਜਾਂ ਦਾਨ ਸਮੇਂ। ਜੋ ਮੂੜਤਾ ਕਰਕੇ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀੜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਨਾਲ ਧਨ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਨਾਲ ਆਯੁ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਤੇ ਚੰਗਾ ਸਰੀਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਘਾਹ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵ੍ਰਤ ਵਿਚ ਆਸਾਨੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਵਾ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਕਾਲ ਵੇਦ-ਪਾਠ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਹਿੰਸਕ ਮਨੁੱਖ ਵਿਰਾਜ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਤੇ ਉੱਚਾ ਸਵਰਗ ਹੈ। ਜੋ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਸਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਬੈਠਣ, ਲੈਟਣ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਲੋਕ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਉਹਦੇ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਪਵਾਸ, ਦੀਖਿਆ ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਫਲ ਹੈ, ਹੇ ਇੰਦਰ। ਜੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕਰ ਲਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀਰਤਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜ ਜੋ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਪੁਣ੍ਯ ਵਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਯੁ, ਗਿਆਨ, ਯਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜੋ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਪੂਰਾ ਸੁਣਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਭਗਤ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਵ੍ਰਤ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਜਿਸਦੇ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਜਗਤ ਤੁਰੰਤ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਸੁਣੋ, ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਵੱਡਾ ਵ੍ਰਤ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸਵੈਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਇੱਛਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵੈਰਾਗੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੁਣੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਵ੍ਰਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਕਰਮ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਭੀ ਸਿਰਫ਼ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭੀ ਸ਼ੰਕਾ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਆਗਮਿਕ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਪੁਰਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਅਨੇਕ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ—even if they are respected by the gods—ਇਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਹ ਹੈ ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨ ਗਾਥਾ, ਜਿਹੜੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਨੰਤ ਹੈ।