ਇਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਭ੍ਰਿਗੁ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸਦੈਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ।” ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿ्णੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰੋ; ਜਦ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇ, ਹੇ ਮਾਧਵ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਗਾਉਂਗਾ।” ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੰਦਰ, ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰੇਗਾ; ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇਗਾ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਿ्णੂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓਗੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਵਿ्णੂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਜਦ ਵਿ्णੂ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਤੇ ਸਵਾਮੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਕਤਾ ਹੈ, ਬੋਲੇ: “ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰੁਸ਼, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦਸ ਉਂਗਲ ਉਪਰ ਖੜਾ ਹੈ।” “ਜੋ ਕੁਝ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਤੇ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਇਹ ਪੂਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਯਜ, ਸਾਰੇ ਹਵਨ, ਘੀ ਤੇ ਯਜੀਏ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਆਏ; ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਰਿਗ ਤੇ ਸਾਮ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਜੰਮੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਯਜ ਆਏ, ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਾਥੀ, ਗਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ, ਧਾਤੂਆਂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਆਏ।” “ਤੁਹਾਡੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੰਮੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ رانਾਂ ਤੋਂ ਵੈਸ਼ ਜੰਮੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸੂਰਜ, ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਚੰਦ, ਮਨ ਤੋਂ ਹਵਾ ਤੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਅੱਗ ਜੰਮੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼, ਸਿਰ ਤੋਂ ਸਵਰਗ, ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ—ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਆਇਆ।” “ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਬੜ ਦਾ ਰੁੱਖ ਇਕ ਛੋਟੀ ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ, ਬੀਜ-ਸਰੂਪ, ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ। ਬੜ ਦਾ ਰੁੱਖ ਬੀਜ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੇਲੇ ਦਾ ਰੁੱਖ ਆਪਣੀ ਛਾਲ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।” “ਉਹ ਆਨੰਦਮਈ ਸ਼ਕਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਸਦੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ; ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ। ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਖਰੇ ਵੀ ਹੋ, ਇਕ ਵੀ ਹੋ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ; ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ, ਆਦਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਪੁਰੁਸ਼, ਵਿਸ਼ਵ-ਪਤੀ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ—ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੋ।” “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ; ਫਿਰ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਾਂ? ਤੁਸੀਂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਹੋਈ; ਮੇਰਾ ਤਪ ਸਫਲ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੇਰੇ ਤਪ ਦਾ ਫਲ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ; ਹੇ ਨਾਰਦ, ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ ਮੰਗੋ; ਸਭ ਕੁਝ, ਪਿਆਰੇ, ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ।” ਨਾਰਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਸਕਦਾ? ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਖ ਲਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਦੇਵ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜਿਗਿਆਸਾ ਜਨਮੀ।” ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਣਾਇਆ। ‘ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਰਸ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੋਵੋਗੇ; ਤੁਹਾਡੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਸਵਰਗ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਹੋਵੇਗੀ।’” “ਪਵਿੱਤਰ ਜਨੇਊ, ਯੋਗ-ਪਟਾ, ਛਤਰੀ ਤੇ ਵੀਣਾ—ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿੰਗਾਰ ਹੋਣਗੇ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ। ਵਿ्णੂ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰ ਮਿਲੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੋਵੋਗੇ, ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ; ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਰਹੋ, ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਓ।” ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਸਤੀ, ਦੱਖ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਿਆ? ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਦੱਖ ਦਾ ਯਜ ਕਿਉਂ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ?” ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੇਰੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ, ਕਿਵੇਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ?” ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਕ ਵਾਰ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦੱਖ ਨੇ ਯਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ; ਉਥੇ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਏ; ਨਾਗ, ਯਕਸ਼, ਸੁਪਰਣ, ਜੜੀਆਂ ਤੇ ਪੌਦੇ ਵੀ ਆਏ। ਕਸ਼ਯਪ, ਆਦਰਨੀਯ ਅਤ੍ਰੀ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਪੁਲਹਾ, ਕ੍ਰਤੁ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ, ਅੰਗੀਰਸ, ਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ, ਉਥੇ ਸਨ।” “ਉਥੇ, ਇਕ ਸਮਾਨ ਚੌਕ ਬਣਾਈ, ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਯਜ-ਅੱਗਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ; ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਹੋਤ੍ਰ, ਤੇ ਅੰਗੀਰਸ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਧਵਰਯੂ ਬਣੇ। ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਉਦਗਾਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਨਾਰਦ ਵੀ, ਯਜ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਜਦ ਅੱਗਾਂ ਜਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਵਸੁ ਆਏ, ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਿਆ ਵੀ; ਦੋ ਅਸ਼ਵਿਨ, ਮਾਰੁਤ ਤੇ ਚੌਦਾਂ ਮਨੂ ਵੀ ਆਏ।” “ਜਿਵੇਂ ਯਜ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਅੱਗਾਂ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਭੋਜਨ ਤੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਆਈ। ਦੱਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਧਰਤੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਚੌਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਭ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਾ ਵਗਦੀ ਰਹੀ—ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ, ਆਦਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਸਨ।