ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਮਧੁਸੂਦਨ, ਤੂੰ ਦਸ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗਾ; ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਭੋਗਣੇ ਪੈਣਗੇ। ਭ੍ਰਿਗੁ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: “ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਂਗਾ।” ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਭ੍ਰਿਗੁ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਦਸ ਵਾਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣਾ ਪੈਣਗੇ। ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਦ ਵੀ ਕੋਈ ਦਿਵਯ ਕਾਰਜ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਈਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ: “ਹੇ ਪਦਮਾ, ਤੇਰੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣਿਆ; ਮੈਂ ਉਥੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ, ਕੇਸ਼ਵ। ਤੂੰ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰਚੈਤਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡੀਂ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੂੰ ਆਪ ਦਸ ਵਾਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਕਾਰਜ ਕਰ। ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਹਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” “ਭ੍ਰਿਗੁ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਕੇ? ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇਰੀ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ। ਯੋਗ-ਨੀਦਰਾ ਕਰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤੇ ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ; ਜਦ ਕਾਰਜ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਗਾ ਦਿਆਂਗਾ। meantime, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਸਭ ਕੰਮ ਕਰ ਲਵੇਗਾ; ਉਹ ਤੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰੇਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਤੂੰ ਆਖੇਂਗਾ, ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ।” ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਦੁਬਾਰਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਵਕਤਾ ਸੀ, ਬੋਲੇ: “ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰੁਸ਼, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ, ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਖੇ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦਸ ਉਂਗਲ ਉੱਪਰ ਖੜਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਡੋਂ ਆਇਆ; ਹੇ ਪਿਤਾ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਤੋਡੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੋਡੋਂ ਯਜਨ, ਸਾਰੇ ਹਵਨ, ਘੀ, ਅਤੇ ਯਜਨ ਜੰਤੂ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ; ਤੋਡੋਂ ਰਿਗ ਅਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਜਨਮੇ। ਤੋਡੋਂ ਯਜਨ, ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਗਾਂ, ਧਾਤੂਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੰਤੂ ਆਏ। ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੇ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਤੇਰੇ ਥਾਈਂ ਤੋਂ ਵੈਸ਼, ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ ਜਨਮੇ। ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸੂਰਜ, ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਚੰਦ, ਮਨ ਤੋਂ ਪਵਨ, ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਅੱਗ ਜਨਮੀ। ਤੇਰੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼, ਸਿਰ ਤੋਂ ਸਵਰਗ, ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ—ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਡੋਂ ਹੀ ਆਇਆ।” “ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਬਰਗਦ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਹੁੰਦਾ, ਤੂੰ ਵੀ, ਬੀਜ-ਸਰੂਪ, ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ। ਬਰਗਦ ਬੀਜ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਤੇਰੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੇਲਾ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਛਾਲ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਡੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਆਨੰਦਮਈ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਡੋਂ ਹੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਸੁਖ-ਦੁਖ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਤੋਡੋਂ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਵੱਖਰਾ ਵੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਵੀ ਹੈ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ; ਤੂੰ ਪ੍ਰਕਟ, ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਪੁਰੁਸ਼, ਵਿਸ਼ਵ-ਸਵਾਮੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਤੂੰ ਸਭ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਡੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ।” “ਤੂੰ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਕੀ ਬੋਲਾਂ? ਤੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਇਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ; ਮੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਸਫਲ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ; ਨਾਰਦ, ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਣਾ ਕਦੇ ਵੀ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਇਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ; ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੂੰ ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਕੀ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮੈਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੰਗਾਂ? ਤੇਰੀ ਰਚਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹਿਆ, ਮੈਂ ਵੇਖ ਲਈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਿਗਿਆਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।” ਪੁਲਸਤਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਾ, ਸੁਗਰਤ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਰਮਣੀਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਤੇਰੀ ਚਲ-ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਨੇਉ, ਯੋਗ-ਕਮਰਬੰਦ, ਛਤਰੀ, ਅਤੇ ਵੀਨਾ—ਇਹ ਤੇਰੇ ਸਿੰਗਾਰ ਹੋਣਗੇ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਨਾਰਦ, ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰ ਮਿਲੇਗਾ। ਤੂੰ ਵਰਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ; ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇਂ, ਰਹਿ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਿਤ।