ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇੱਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਗ ਦੀ ਪੂੰਛ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜਦਕਿ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਯੋਜਨ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਸਾਹ ਨੇ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲਸਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਮਿਟ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਵਾਸੁਕੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਸਾਹ ਅਤੇ ਪੂੰਛ ਉੱਤੇ ਬਦਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜਗੀ ਦਿੱਤੀ। ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਕਮਲ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਫੜ੍ਹ ਕੇ, ਇੱਕ ਜੰਜੀਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਹਰੀ ਆਪ, ਕੱਛਪ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਲ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰਭੀ, ਕਾਮਧੇਨੂ ਗਾਂ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਦੈਤਿਆ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਅਕਲ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਾਰੁਣੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਦਭਰੇ ਹੋਏ, ਕਦਮ-ਕਦਮ ਤੇ ਲੜਖੜਾਂਦੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ, ‘‘ਮੈਂ ਬਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹਾਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਲਵੋ।’’ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਾਰੁਣੀ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਸਮਝ ਕੇ ਥੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ। ਮਥਣ ਤੋਂ ਪਰਿਜਾਤ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਦਿਵਿਆ ਰੁੱਖ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਠ ਮਿਲੀਅਨ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਜਨਮੀਆਂ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਸਾਂਝੀਆਂ ਸਨ; ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਉਗਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰ ਸੀ; ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ, ਜੋ ਜਟਾਧਾਰੀ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮੰਗ ਲਿਆ। ‘‘ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਲੈ ਲਿਆ,’’ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਕਾਲਕੂਟ ਵਿਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ; ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਹੋਈ। ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਸ਼ ਪੀ ਲਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਠ ਨੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਨੀਲਕੰਠ ਕਹਾਏ। ਬਾਕੀ ਵਿਸ਼, ਜੋ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਪੀਤਾ, ਉਹ ਵੀ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਧਨਵੰਤਰੀ ਆਪ ਹੀ, ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਭਰੀ ਕਲਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਘੋੜਾ ਤੇ ਫਿਰ ਏਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਫਿਰ ਇੱਕ, ਜੋ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਖਿੜੀ ਹੋਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਦੁੱਧ ਵਿਚੋਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਕਮਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ; ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰੀ ਸੂਕਤ ਨਾਲ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਗੰਧਰਵ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਾਸੁ ਅਤੇ ਮੁਖਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ; ਉਥੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਨਦੀਆਂ, ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਆਈਆਂ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁਰਝਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਏ, ਦਿਵਿਆ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਬਣਾਏ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਕੀਤਾ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਮਹਾਨ ਨਾਗ, ਦੈਤ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕ—all ਨੇ ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਵਾਸੁਦੇਵ! ਇਹ ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਦਿੱਤੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।’’ ‘‘ਇਥੇ ਮੈਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਸੰਜਮ ਤੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।’’ ਫਿਰ ਸ੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕੇਸ਼ਵ ਕੋਲ ਜਾ; ਜਿਸ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦਿੱਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸਦਾ ਲਈ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ।’’ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਹਰੀ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ, ‘‘ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਤੇਰੀ ਛੱਡਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗੀ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਾਂਗੀ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹੈ।’’ ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਨ, ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਭਰ ਗਏ। ਦੈਤ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਵੀ ਦੈਤਿਆਂ, ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਹੇਠ, ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੀਨ ਲਿਆ; ਉਹ ਅਸੁਰ, ਬੁਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਮੋਹਨੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ; ਉਹ ਉਥੇ ਆ ਕੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, ‘‘ਇਹ ਕਲਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੋ।’’ ‘‘ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗੀ;’’ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਸੀ, ਅਸੁਰ ਉਸਦੇ ਰੂਪ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਗਏ। ਅਸੁਰ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜੇ, ਪਰ ਜਦ ਦੇਵਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸੈਨਾ ਹਾਰ ਗਈ।