ਧਰਮ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਦੱਖ ਦੇ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਿਆਰਾਂ ਧੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ—ਖਿਆਤੀ, ਸਤਿਆ, ਸੰਭੂਤੀ, ਸ੍ਰਿਤੀ, ਪ੍ਰੀਤੀ, ਖ਼ਮਾ, ਸਨਤੀ, ਅਨਸੂਇਆ, ਊਰਜਾ, ਸ੍ਵਾਹਾ ਅਤੇ ਸ੍ਵਧਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ—ਭ੍ਰਿਗੁ, ਭਵ, ਮਰੀਚੀ, ਅੰਗਿਰਾ, ਮੈਂ ਖੁਦ, ਪੁਲਹ, ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਤੁ, ਅਤ੍ਰਿ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਵਹਿਨੀ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਵੀ। ਇਹ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀ ਖਿਆਤੀ ਆਦਿ ਧੀਆਂ ਦੇ ਪਤੀ ਬਣੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਯੋਗਾਂ ਤੋਂ ਭਰੋਸਾ, ਇੱਛਾ, ਤਾਕਤ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸੰਯਮ, ਧੀਰਜ, ਸੰਤੋਖ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਜਨਮੇ। ਅਕਲ, ਵਿਦਿਆ, ਕਰਮ, ਦੰਡ, ਨੀਤੀ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸਮਝ, ਗਿਆਨ, ਲਜਾ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸੋਭਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮੇ। ਇਰਾਦਾ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਖੁਸ਼ੀ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ—all ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇੱਛਾ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮੇ, ਅਤੇ ਹर्षਾ ਧਰਮ ਦਾ ਪੋਤਾ ਹੋਇਆ। ਉਲਟ, ਹਿੰਸਾ ਅਧਰਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਝੂਠ ਜਨਮਿਆ। ਝੂਠ ਤੋਂ ਧੋਖਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਅਤੇ ਨਰਕ; ਫਿਰ ਮੋਹ ਅਤੇ ਪੀੜਾ, ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਜੋੜੇ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਦੁਆਲਤਾ ਵੀ। ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੌਤ ਜਨਮੀ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੌਰਵ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਰੋਗ, ਬੁਢਾਪਾ, ਸੋਗ, ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸੰਤਾਨ ਹਨ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸਭ ਉੱਚੀ ਵਾਹੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਸੋਚਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਇਕ ਮੁੰਡਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਜੂ ਵਗਣ ਲੱਗੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?" ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ 'ਰੁਦ੍ਰ' ਹੋਵੇਗਾ; ਰੋ ਨਾ, ਹੌਂਸਲਾ ਰੱਖ।" ਪਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਹੋਰ ਰੋਇਆ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਸੱਤ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਲਈ ਅੱਠ ਥਾਂ ਬਣਾਈਆਂ—ਭਵ, ਸ਼ਰਵ, ਈਸ਼ਾਨ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ, ਭੀਮ, ਉਗ੍ਰ, ਮਹਾਦੇਵ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ; ਸੂਰਜ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਦীক্ষਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇ ਸੋਮਾ—ਇਹ ਵੀ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਸਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਪਰ ਦੱਖ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ, ਸਤੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਉਹ ਹਿਮਾਵਤ ਤੇ ਮੇਨਾ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ। ਭਗਵਾਨ ਭਵ ਨੇ, ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਵਿਆਹ ਲਿਆ। ਦੱਖ ਤੋਂ ਧਾਤਾ ਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਜਨਮੇ, ਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੋਂ ਖਿਆਤੀ ਜਨਮੀ। ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨਾਰਾਏਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਥੇ ਜਨਮੀ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ ਖੀਰ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਉਭਰੀ ਸੀ, ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਉਹ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਧੀ ਖਿਆਤੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ। ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਹਨ? ਦੱਖ ਦੀ ਸੁਪੁਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡਿਆ? ਉਮਾ ਕਿਵੇਂ ਮੇਨਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੀ? ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਉਂ ਵਿਆਹਿਆ? ਦੱਖ ਨਾਲ ਕੀ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ?" ਪੁਲਸਤਯ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਕਥਾ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਸੀ। ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਵਾਸਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਧਰੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵੇਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਮਾਲਾ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜਟਾ ਉੱਤੇ ਪਾ ਲਵਾਂ।' ਵਿਦਿਆਧਰੀ ਕੁੜੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਉਸ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਪਾਇਆ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਕਦੇ ਕਦੇ ਭੂਤ ਵਰਗੇ ਬਾਵਲੇ ਲੱਗਦੇ, ਪਰ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ, ਕਹਿੰਦੇ, 'ਇਹ ਵਿਦਿਆਧਰੀ ਕੁੜੀ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਗਹਣਿਆਂ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ—ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਮਨ ਵਿਛਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨਵਾਨ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਆਪਣਾ ਭਾਗ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਸ਼ਚੀ ਦਾ ਪਤੀ, ਅਤੇ ਏਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ। ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਮਾਲਾ ਉਤਾਰੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਭੌਰੇ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਲੈ ਕੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ; ਉਹ ਮਾਲਾ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗੰਗਾ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਬੇਖ਼ੁਦ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਮਾਲਾ ਉਤਾਰੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਵਾਸਵ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਰਾਜ ਦੀ ਘਮੰਡ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ—ਹੁਣ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਮਾਲਾ ਮੈਂ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ।