ਇੱਕ ਵਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੰਡੋ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਰੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਮ੍ਰਦੂ, ਉਗ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ—ਕੁਝ ਕਾਲੇ, ਕੁਝ ਗੋਰੇ। ਫਿਰ, ਸਵੈਯੰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੈਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਨੁ, ਜੋ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਰੀ, ਜੋ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ। ਸਵੈਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਮਨੁ ਤੋਂ ਹੀ, ਦੇਵੀ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਜਨਮੀ। ਮਨੁ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਉਤਤਾਨਪਾਦ, ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਅਤੇ ਆਕੂਤੀ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਦਕਸ਼ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਆਕੂਤੀ ਦਾ ਰੁਚਿ ਨਾਲ। ਦਕਸ਼ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀਓਂ ਤੋਂ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਅਤੇ ਯਜ्ञ ਤੋਂ, ਸੰਪਨ ਪুত੍ਰ ਯਜ्ञ ਜਨਮਿਆ। ਯਜ्ञ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਤੋਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਪুত੍ਰ—ਯਾਮਾ—ਜਨਮੇ, ਜੋ ਸਵੈਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਸਨ। ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਤੋਂ, ਦਕਸ਼ ਨੇ ਚੌਵੀ (24) ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਸ਼ਰਧਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਤੁਸ਼ਟੀ, ਮੇਧਾ, ਕ੍ਰਿਆ, ਬੁੱਧੀ, ਲੱਜਾ, ਵਪੁ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਧਿ, ਕੀਰਤੀ—ਇਹ ਤੇਰਾਂ ਹਨ। ਧਰਮ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਧੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ: ਖ੍ਯਾਤੀ, ਸਤਿਆ, ਸੰਭੂਤੀ, ਸ੍ਮ੍ਰਿਤੀ, ਪ੍ਰੀਤੀ, ਖ੍ਸ਼ਮਾ, ਸਨਨਤੀ, ਅਨਸੂਯਾ, ਊਰਜਾ, ਸ੍ਵਾਹਾ ਅਤੇ ਸ੍ਵਧਾ। ਭ੍ਰਿਗੁ, ਭਵ, ਮਰੀਚੀ, ਅੰਗਿਰਾ, ਮੈਂ (ਪੁਲਸਤਯ), ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਅਤ੍ਰਿ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਵਹਿਨੀ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਖ੍ਯਾਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਭਿੰਨ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਹੋਏ: ਸ਼ਰਧਾ, ਇੱਛਾ, ਸ਼ਕਤੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸੰਯਮ, ਧੈਰਜ, ਸੰਤੋਖ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ, ਲੋਭ, ਪੋਸ਼ਣ; ਬੁੱਧੀ, ਗਿਆਨ, ਕ੍ਰਿਆ, ਦੰਡ, ਨੀਤੀ, ਨਮ੍ਰਤਾ, ਸਮਝ, ਵਿਵੇਕ, ਲੱਜਾ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਸੁੰਦਰਤਾ; ਨਿਸ਼ਚੈ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੁਖ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਕੀਰਤੀ; ਇੱਛਾ, ਆਨੰਦ, ਉਲਾਸ, ਅਤੇ ਹਰਸ਼ ਧਰਮ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਵਜੋਂ। ਅਧਰਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਿੰਸਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਝੂਠ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਧੋਖਾ, ਡਰ, ਨਰਕ, ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਦੁੱਖ—ਇਹ ਜੋੜੇ, ਅਤੇ ਦਵੈਤ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਮੌਤ ਜਨਮੀ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰੌਰਵ ਨਾਮਕ ਪੀੜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਰੋਗ, ਬੁਢਾਪਾ, ਵਿਅਥਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਪੈਦਾ ਹੋਏ—ਇਹ ਸਭ ਅਧਰਮ ਦੇ ਲਕੜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸਭ ਉੱਚੀ ਵੱਲ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬੀਜ ਵਾਲੀ, ਉਗ੍ਰ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਗਟਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਕਲਪ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬੱਚਾ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਰੋਇਆ ਅਤੇ ਅੱਖੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਰੁਦ੍ਰ ਹੋਵੇਗਾ; ਰੋ ਨਾ, ਹਿੰਮਤ ਰੱਖ।” ਪਰ ਉਹ ਬੱਚਾ ਫਿਰ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਹੋਰ ਰੋਇਆ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਹੋਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅੱਠ ਅਸਥਾਨ ਬਣਾਏ: ਭਵ, ਸ਼ਰਵ, ਇਸ਼ਾਨ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ, ਭੀਮ, ਉਗ੍ਰ, ਮਹਾਦੇਵ—ਇਹ ਨਾਮ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਰੱਖੇ। ਸੂਰਜ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਉਪਨਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੋਮ—ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਇੰਝ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਸਤੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਦਕਸ਼ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਕੇ, ਸਤੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਹਿਮਵਤ ਅਤੇ ਮੇਨਾ ਦੀ ਧੀ ਉਮਾ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ। ਭਵ ਨੇ, ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਉਸ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਵਾਹ ਕੀਤਾ। ਦਕਸ਼ ਤੋਂ ਧਾਤਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਜਨਮੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੋਂ ਖ੍ਯਾਤੀ ਜਨਮੀ। ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਸ਼੍ਰੀ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਉਹ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਧੀ ਖ੍ਯਾਤੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ। ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਅਤੇ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਸੁਭਾਗਾ ਧੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡਿਆ? ਉਮਾ, ਮੇਨਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੀ? ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ? ਅਤੇ ਦਕਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ। ਪੁਲਸਤਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਕਥਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾਮਹ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਰਵਾਸਾ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਿਰਮਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਧਰ ਕੁੰਵਰੀ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵੇਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਇਹ ਮਾਲਾ ਮੈਨੂੰ ਦੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲਵਾਂ।” ਵਿਦਿਆਧਰ ਕੁੰਵਰੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਜਨ, ਉਹ ਮਾਲਾ ਲੈ ਕੇ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਪਾਈ ਰੱਖੀ। ਇਹ ਹੈ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ।