ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਉਮਰ ਇੱਕ ਸੌ ਬਰਸ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਰਾਰਧ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਪਰਹਿਤ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, "ਪਾਦਮ" ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਕਲਪ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਦੂਜਾ ਪਰਾਰਧ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੂਜੇ ਪਰਾਰਧ ਵਿਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ "ਵਰਾਹ" ਕਲਪ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ। ਕਲਪ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਨਾਰਾਇਣ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ। ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਪਿਛਲੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਦ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਰ ਗਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਗ ਪਏ, ਤਾਂ ਸਤ੍ਵ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਜਾਣ ਗਏ ਕਿ ਧਰਤੀ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦਾ ਰੂਪ ਪਛਾਣਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮ ਸਕਣ। ਉਹ ਮੱਛ, ਕੱਛੂਆ ਆਦਿ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਸੂਰ (ਵਰਾਹ) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਉਹ ਰੂਪ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਥਿਰ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਟਿਕੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਨੀਵ ਸੀ। ਉਥੇ, ਦੇਵੀ ਧਰਤੀ (ਵਸੁੰਧਰਾ) ਨੇ, ਨਿਮਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਜੀਵ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ! ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਇਥੋਂ ਚੁੱਕ ਲਵੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਤੁਹੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ। ਤੁਸੀਂ ਅਵਿਅਕਤ ਤੇ ਵਿਅਕਤ ਰੂਪ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਮਾਂ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਰਖਵਾਲਾ ਤੇ ਸੰਹਾਰਕ ਹੋ।" "ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਬਚਦੇ ਹੋ, ਗਿਆਨੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤੁਹਾਡਾ ਪਰਮ ਰੂਪ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ।" "ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਰੂਪ ਦੇਵਤੇ ਭਜਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮੋਖਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨ ਕੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਤੁਹਾਡਾ ਜੋ ਰੂਪ ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਬੁੱਧੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਥਾਮੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਮੈਨੂੰ 'ਮਾਧਵੀ' ਆਖਦਾ ਹੈ।" ਧਰਤੀ ਵਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਰਣਹਾਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ, ਸਾਮਵੇਦ ਦੀ ਧੁਨੀ ਵਰਗਾ ਗੂੰਜਦਿਆਂ ਗੱਜੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਂ ਸੂਰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਦੰਦ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਕਮਲ ਪੱਤੇ ਵਰਗੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਉੱਪਰ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਹਵਾ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਛੁਹੀ, ਅਤੇ ਜਨਲੋਕ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਤ-ਕੁਮਾਰ ਆਦਿ ਮੁਨੀ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੁਕੀਲੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਹਿਲ ਗਿਆ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵੱਲ ਵਗਣ ਲੱਗਿਆ, ਤੇ ਆਸਪਾਸ ਮੇਘਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਚਲਣ ਲੱਗੀ। ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਂ ਸੂਰ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭੀਜੀ ਹੋਈ ਤੋੜੀ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੇਦ-ਮਈ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਝਟਕਦੇ ਹਨ। "ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕਰ ਧਾਰੀ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸੰਹਾਰ ਤੇ ਰਖਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹੋ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਾਰ ਨਾਹੀ।" "ਤੁਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੰਦ ਯਜਨ ਸਥੰਭ ਹਨ, ਯਜਨ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੁਹਾਡੇ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੀਭ ਤੇ ਅੱਗ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਲ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਹਨ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਯਜਨ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਹੋ।" "ਆਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਅਤੁੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੋ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ।" "ਇਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਿਲਣ-ਡੁੱਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸਭ ਕੁਝ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਅਗਿਆਨੀ ਇਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ। ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਨਾਵ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਰੂਪ ਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ। ਮੈਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੋ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਜੋ ਅਪਾਰ ਹੋ। ਹੇ ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀ ਗੋਵਿੰਦ, ਤੁਸੀਂ ਪੂਰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ—ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕੋ।" "ਚੁੱਕ ਲਵੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ; ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਰਣਹਾਰ ਨੇ, ਤੁਰੰਤ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਉੱਤੇ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਗੁੱਛ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕਰਕੇ, ਆਦਿ-ਪੁਰਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੱਤ ਮਹਾਦੀਪ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਚਾਰ ਲੋਕ (ਭੂ ਆਦਿ) ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਰਚੇ। ਇਹ ਸਭ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਮੈਂ, ਦੋਵੇਂ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਚ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਬਿਨਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੰਧਕਾਰ ਰੂਪ ਇੱਕ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਅੰਧਕਾਰ, ਭਰਮ, ਮਹਾਂ ਮੋਹ, ਤਾਮਿਸ੍ਰਾ ਅਤੇ "ਅੰਧਸੰਝਕ"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਧਿਆਨ ਰੂਪ ਰਚਨਾ ਤੋਂ, ਪੰਜ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ। ਜੋ ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਆਤਮਾ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਰਖਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸੀ—ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾ ਹੈ।