ਸੁਣੋ, ਰਾਜਨ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਪ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ, ਮਨੂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ—all ਇਹ ਇਕ ਸਮੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ। ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਮਿਲ ਕੇ, ਸਤੱਤਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਨੂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਮਾਂ 'ਮਨਵੰਤਰਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਿਵਯ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਲੱਖ (800,000) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ 52,000 ਹੋਰ, ਰਾਜਨ, ਜੋੜ ਕੇ ਕੁੱਲ 30 ਕਰੋੜ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ 67 ਨਿਉਤ ਅਤੇ 20,000 ਹੋਰ ਹਨ—ਇਹੀ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਵਾਧੂ ਦੇ ਬਿਨਾ। ਇਹ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਗਣਨਾ ਮਨੁੱਖੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ 14 ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਤੇ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇਕ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ 'ਨੈਮਿਤਿਕ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪ੍ਰਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ—ਭੂ, ਭੁਵਹ ਆਦਿ—ਜਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਹਰਲੋਕ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਪੀੜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਨਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਸਰਪ-ਸ਼ਯਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਕੇ; ਜਨਲੋਕ ਦੇ ਅਡੋਲ ਯੋਗੀ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇਕ ਵਰ੍ਹਾ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 100 ਵਰ੍ਹੇ। ਉਸਦੇ 100 ਵਰ੍ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਤਿ ਉੱਚੀ ਆਯੁ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਰਾਰਧ ਬੀਤ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ। ਉਸਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮਹਾਂ ਕਲਪ 'ਪਾਦਮ' ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਹੁਣ, ਰਾਜਨ, ਦੂਜਾ ਪਰਾਰਧ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਰਾਹ ਪਹਿਲਾ ਕਲਪ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ; ਕਲਪ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੇ, 'ਬ੍ਰਹਮਾ-ਨਾਰਾਇਣ' ਨਾਮਕ ਭਗਵਾਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਿਰਜੇ—ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।" ਪਿਛਲੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਦ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਗੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਤ੍ਵ ਭਰਪੂਰ, ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਵੇਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਦ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਠਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਰੂਪ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਲਈ, ਉਹ ਵਾਰਾਹ (ਸੂਰ) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਮੱਤਸ, ਕਛੁਆ ਆਦਿ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਵੈਦ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਡੋਲ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਵਜੋਂ ਟਿਕਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਵਸੁੰਧਰਾ ਨੇ ਵਿਨਮ੍ਰ ਹੋ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ। ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਇੱਥੋਂ ਉੱਠਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਵ੍ਯਕਤ ਅਤੇ ਵ੍ਯਕਤ ਰੂਪ, ਆਦਿ ਤੱਤ ਦਾ, ਜੋ ਸਮਾਂ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਰਖਵਾਲਾ, ਨਾਸਕ; ਸਿਰਜਨਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੇ, ਜੋ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਜਦ ਸੰਸਾਰ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਗਲ ਕੇ— ਤੁਸੀਂ ਹੀ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦਾ, ਅੰਤ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚਿੰਤਨ ਯੋਗ; ਤੁਹਾਡਾ ਪਰਮ ਰੂਪ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਵਜੋਂ ਪੂਜ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕੌਣ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ, ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤੁਹਾਡਾ ਉਹ ਰੂਪ, ਜੋ ਮਨ ਨਾਲ ਪਕੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਪਰਵਾਦਿਤ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਥਾਮਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਮੈਨੂੰ 'ਮਾਧਵੀ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਵੱਲੋਂ ਸਤਕਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ— ਉਹ ਮਹਾਨ, ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੀ ਧੁਨ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗਾ ਗੂੰਜਦਾ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਿਆ; ਫਿਰ ਮਹਾਂ ਵਾਰਾਹ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ, ਆਪਣੀ ਸੋੰਹ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਹੇਠਲੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਉੱਭਰਿਆ, ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਕਮਲ ਪੱਤੀ ਵਰਗਾ। ਜਦ ਉਹ ਉੱਭਰਿਆ, ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹਵਾ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਲਗਦੀ, ਅਤੇ ਜਨਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ—ਸਨੰਦਨ ਵਰਗੇ ਨਿਰਪਾਪ ਰਿਸ਼ੀ—ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਏ। ਪਾਣੀ, ਉਸਦੇ ਤੇਜ਼ ਖੁੱਟਾਂ ਨਾਲ ਉਲਝ ਕੇ, ਹੇਠਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ, ਲਗਾਤਾਰ ਧੁਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ; ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰੀ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੀ। ਜਦ ਮਹਾਂ ਵਾਰਾਹ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੀ ਤੋਨ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਕੇ ਉੱਭਰਿਆ, ਉਸਦੇ ਵੇਦ-ਰੂਪ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੋਮ-ਛਿਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਹਿਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਿਰਜਣ, ਨਾਸ ਅਤੇ ਰਖਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹੋ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸੋੰਹਾਂ ਯਜਨ ਦੇ ਪੂਲ ਹਨ, ਯਜਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੁਹਾਡੇ ਦੰਦ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਤੁਹਾਡੀ ਜੀਭ ਤੇ ਅੱਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਬ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੋਮ ਹਨ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਯਜਨ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੋ। ਅਸਮਾਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਅਤੁੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਅੰਤਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਹੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਪਰਵਾਦਿਤ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੋ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਪਰਵਾਦਿਤ ਹੈ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਾਣ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ। ਜੋ ਕੇਵਲ ਭੌਤਿਕ ਤੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਧਕਾਰ ਦੀ ਨਾਅਵ ਤੇ ਵਗਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਰੂਪ ਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਠਾਓ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਅਣਗਣੇ ਹੋ; ਹੇ ਗੋਵਿੰਦਾ, ਜੋ ਭਲਾਈ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਠਾਓ।