ਚਾਰ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਦ ਉਹ ਦੇਖਦੇ ਕਿ ਪੁਰਾਣਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਹਰ ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਚਾਰ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅਠਾਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ। ਅਜੇ ਵੀ, ਦੇਵ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸੌ ਕਰੋੜ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਵਿਅਪਕ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਚਾਰ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਭਾਗ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਪੰਜਵੀਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਜ ਸੌ (ਪਚਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ) ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਵਰਗ ਦਾ ਭਾਗ, ਫਿਰ ਪਾਤਾਲ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ। ਪੰਜਵਾਂ ਭਾਗ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਥਾ-ਵਰਣਨ ਪਦਮ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਪਦਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹਰੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਰੀਚੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ—ਇਹੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਟ ਕੀਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਗਿਆਨੀ ਇਸਨੂੰ ਪਦਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਇੱਥੇ ਪਚਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਪੌਸ਼ਕਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਖੁਦ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ; ਦੂਜਾ ਤੀਰਥ ਭਾਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ। ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕੀਤੇ; ਚੌਥੇ ਵਿੱਚ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਪੰਜਵੇਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਸਮਝਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਪੌਸ਼ਕਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਨੌ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਦੱਖਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਚੌਥੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਪੰਜਵੇਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਮ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਯਸ਼ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੀਤ ਹੈ; ਇਹ ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਦਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਚਲ-ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਅਜਨਮਾ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਮਹਾਦੇਵ, ਇੰਦਰ, ਲੋਕਪਾਲ ਅਤੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜਾਤੂਕਰਨ, ਤਪਸਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਅਤੇ ਆਕਸ਼ੂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰਾ ਨਮਨ। ਉਸ ਧੰਨ ਵਿਆਸ, ਰਚਨਹਾਰ, ਆਦਿ ਪੁਰਖ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਅਤੇ ਸਰਵਜ্ঞানਵਾਨ ਹਨ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਪਰਗਟ ਕਾਰਣ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਤ ਅਤੇ ਅਸਤ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਮਹੱਤਤੱਤ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਕ, ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਡੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ; ਅੰਡਾ ਪਾਣੀਆਂ, ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਵਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਉਸ ਹਵਾ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ, ਇਹ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਆਦਿ ਤੱਤ ਮਹੱਤਤੱਤ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਮਹੱਤਤੱਤ ਅਪਰਗਟ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਸੀ। ਅੰਡੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ। ਮਨਵੰਤਰਾ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਵਰਣੀ ਗਈ। ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਚਲਚਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਹਰੀ ਦਾ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਪਟਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਦਸ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਹੋਏ, ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਮਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਵਰਗ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਵਰਣੀ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਲਪ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਜਪ ਦੀ ਸਵੀਕਾਰਤਾ, ਬਾਰ-ਬਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਵੀ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਤਿੰਨ ਹੋਰ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਬਣੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਜਨਮੇ। ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧ ਵੀ ਸਮਝਾਏ ਗਏ; ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਣਤਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਅਤੇ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੂ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਵਰਣੀ ਗਈ। ਨਾਭਿਰ ਰਾਜਸਿਕ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਲੋਂ ਹੋਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਦੀਪਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਦੀ ਵੰਡ, ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ, ਦਰਿਆ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਜੰਬੂਦੀਪ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ, ਉਸਦੇ ਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੀ ਕਲਾ ਰਾਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।