ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਂਵਲੇ ਦਾ ਗੂਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਉਹ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਪੁੰਨ ਕਮਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਧਾਤ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੀ ਇਸ ਦੀਆਂ ਮਹਿਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਜਾਣ ਕੇ ਧਾਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ ਆਖ਼ਰ ਹਰੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ, ਜੈਮਿਨਿ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਤਿਥੀ ਸਤਕਾਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰੋ।" ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਉਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੁਲਸੀ ਜੀ ਸੀਧੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੈਮਿਨਿ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਰੁੱਖ ਸਮਝਣਾ ਗਲਤ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਤੁਲਸੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਓਥੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਵਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਤੁਲਸੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਕਰਧਾਰੀ ਦੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੂੰਹ, ਸਿਰ ਜਾਂ ਕੰਨ ਉੱਤੇ ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ—ਉਹ ਹੋਰ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸਮਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਵਿਤ੍ਰ ਨਾਮ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਹੁਲਾ ਨਾਮ ਦੀ, ਸੁਚੱਜੀ ਅਤੇ ਪਤਿਵਰਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਨਪਤਿਆਪਤੀ, ਨੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰ ਲਈ। ਉਹ ਪਵਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਨਿਰਪਾਪ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਤਨੀ ਦੇ, ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੀ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਲੋਮਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ ਆ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਤਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਮਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਠ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਰਘ, ਆਚਮਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਲੋਮਸ਼ਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਲੋਮਸ਼ਾ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਲੋਮਸ਼ਾ ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਰਹੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ। ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਤਰ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ। ਬੇਔਲਾਦ ਪਵਿਤ੍ਰ ਨੇ ਭਾਵ ਭਰ ਕੇ ਲੋਮਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਧਰਮ ਗਿਆਤਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭੀ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਨਾਰਾਇਣ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰ ਲੋਕ ਵੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਰ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਜੋ ਕੁਝ ਸਤਕਾਰ ਅਸੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਅਪਰਾਧ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਲੋਮਸ਼ਾ ਰਿਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਨਿਮਰ, ਉੱਚ ਵਰਨ ਅਤੇ ਧਰਮਦੇਵ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਨਿਮਰ ਬਚਨਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤਿਥੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਜਿਹੀ ਭਗਤੀ ਸਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਅਤਿਥੀ ਵਜੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ।" ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਠ ਕੇ, ਲੋਮਸ਼ਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਪੁਛਦੇ ਹਨ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤਿਥੀ ਸਤਕਾਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਜੀਵ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤਿਥੀ ਕੌਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਘਰਵਾਲਾ ਤੇ ਅਤਿਥੀ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਲੋਮਸ਼ਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੋ ਵਨਵਾਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਚਾਰ ਅਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਅਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰਵਾਸੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ; ਉਹ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਅਤਿਥੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ। ਘਰਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰਤਵ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਤਿਥੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਅਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਘਰਵਾਸੀ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਘਰਵਾਲਾ ਅਤਿਥੀ ਸਤਕਾਰ ਵਿੱਚ ਆਲਸੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਸਭ ਪੁੰਨ ਕੰਮ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।" "ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਨਾਂ, ਵੰਸ਼ ਜਾਂ ਨਿਵਾਸ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਤਿਥੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਚੰਡਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੀਚ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਰਘ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਤਿਥੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਘਰਵਾਲਾ ਕਿਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਰਘ ਆਦਿਕ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਨਰਮ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਕੀਮਤੀ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੁਖਦਾਇਕ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਮਹਿਮਾਨ ਲਈ ਸੋਣ ਲਈ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਮਹਿਮਾਨ ਸਵੇਰੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਤੁਲਸੀ ਅਤੇ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਅਤਿਥੀ ਸਤਕਾਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ।