ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਤ ਜੀ, ਜਿੱਥੇ ਅਮਲਾ (ਧਾਤ੍ਰੀ) ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਘਰ ਅਸੁਭਾਗਾ, ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਅਮਲਾ ਜਾਂ ਤੁਲਸੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਥਾਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਭੂਮੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਅਮਲਾ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪੱਤੇ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਅਮਲੇ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਮਲੇ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਅਮਲੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ—ਸਭ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਾਤ੍ਰੀ (ਅਮਲਾ) ਦਾ ਫਲ ਗਿਆਨ ਸਮੇਤ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਾਲਾ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮੌਤ ਭਾਵੇਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ 'ਤੇ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਇਹ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਗੰਗਾ ਤੇ ਮਰਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੌਂ ਖਰਬਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪੀ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਧਾਤ੍ਰੀ ਫਲ ਦਾ ਗੁਦਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਦਿਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਧਾਤ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਰਾ ਸਤਿਆ ਜਾਣ ਕੇ ਧਾਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਸਮੇਤ ਸੇਵਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ ਆਖਰ ਹਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ, ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਜੀ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀ ਸਤਕਾਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।" ਫਿਰ ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਤੁਲਸੀ ਜੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੈਮਿਨੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਰੁੱਖ ਸਮਝ ਕੇ ਨਾ ਦੇਖੋ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦ੍ਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਤੁਲਸੀ ਖੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਥੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਵਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸਾਰੀ ਮੰਗਲਤਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਵੀ ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਪਰੀਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਕਰਧਾਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕੰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅਧੀਪਤੀ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਸਮੇਂ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸਤਿਆ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਹੁਲਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਸੀ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਤੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪਤੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਵਿੱਚ ਅਨਪਤਯਪਤੀ ਨਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਨਪਤਯਪਤੀ, ਦੋਵੇਂ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇਕਠੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਓਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੋਮਸ਼ਾ ਉਥੇ ਆ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਬੈਠੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਮਸ਼ਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਉੱਠ ਕੇ ਲੋਮਸ਼ਾ ਜੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਰਘਿਆ ਅਤੇ ਆਚਮਨ ਆਦਿਕ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਲੋਮਸ਼ਾ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਲੋਮਸ਼ਾ ਜੀ ਹਰੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੈਠ ਗਏ। ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਤਰ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਏ। ਨਿਸੰਤਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਨੇ ਭਾਵ ਭਰ ਕੇ ਲੋਮਸ਼ਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਮਹਾਨ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਜਾਨਣ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਨਾਰਾਇਣ ਆਪ ਹੀ ਹੋ, ਜੋ ਅਮਰ ਲੋਕ ਵੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਸਮਝ ਜੀਵ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਜਿੰਨੀ ਸਾਡੀ ਸਮਰਥਾ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਅਤਿਥੀ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ ਅਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਭੁੱਲਾਂ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਲੋਮਸ਼ਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਫਿਰ ਲੋਮਸ਼ਾ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਬੜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।" ਲੋਮਸ਼ਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸੰਯਮੀ, ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ। ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਿਮਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪੂਰਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਅਤਿਥੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਪ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਭਗਤੀ ਸਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਠ ਕੇ, ਮੁੜ ਲੋਮਸ਼ਾ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਪੁਛਦੇ ਹਨ, "ਮੁਨਿਵਰ, ਤੁਸੀਂ ਅਤਿਥੀ ਸਤਕਾਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਜੀਵ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਅਤਿਥੀ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਪੂਜਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਆਖਰ, ਘਰਵਾਲਾ ਤੇ ਅਤਿਥੀ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ?