ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਮਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਸੁਖਦਾਈ ਆਨੰਦਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ, ਹੇ ਸਤਿਆ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਅਖੂਤ ਪੁਣ੍ਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਗੰਗਾ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਗੰਗਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਲੋਕੋ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪਾਪੀ ਇਰਾਦਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ। ਹੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ, ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪੁਣ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਧੂੜ ਦੇ ਕਣ ਜਾਂ ਵਰਖਾ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਮਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਜਾਂ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕੂਏ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ—ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ, ਸੋਗ ਅਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਣ ਵਾਲੀ ਹੈ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਉ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਲੋਕ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਮੈਂ ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਪੱਖ-ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਕਲੇਸ਼ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪਰਮ ਮਹਿਮਾ ਪੱਖ-ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਪਰ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜ਼ਰੂਰ ਦੱਸੋ। ਪਹਿਲਾਂ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਜੈਮੀਨੀ, ਉਰਵਿਸ਼ੁਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਸੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਰ-ਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਗਊ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ, ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਝੂਠਾ, ਕਰੂੜ, ਪੱਖ-ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਪੈਸੇ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਬੁਰਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸਾਡੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਜੋ ਮਾਣ ਸਾਡੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਤੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਮੂਰਖ।" "ਤੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਮਾਰਗ ਛੱਡ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ।" "ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਅਜੀਬ ਰਚਨਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਵੀ ਝੱਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਬੁਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਣਮਾਪਣ ਹੈ; ਉਹ ਪਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੋੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।" "ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ, ਵੰਸ਼ ਉੱਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਬੁਰਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਤਮ ਵੰਸ਼ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਬਦਨਾਮੀ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਡਾਕੂਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੱਲ ਵਧ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਡਾਕੂ ਵਜੋਂ ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਸਨੇਹ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਡਾਠੇ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਹਗੀਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਲਈ ਨਿਰਦਈ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡਾਕੂਆਂ ਨਾਲ ਭਟਕਦੇ-ਭਟਕਦੇ, ਉਹ ਥੱਕ ਕੇ, ਹੇ ਜੈਮੀਨੀ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਪਾਪੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। "ਅੱਜ ਮੈਂ ਚੰਪਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਹਨ," ਇੱਕ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਦੂਜੇ ਨੇ, "ਮੈਂ ਮੁਰਾਰੀ ਨੂੰ ਪਾਨ ਦੇ ਪੱਤੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।" "ਪਾਨ ਦੇ ਪੱਤੇ ਕਿਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਖਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੇਲਾ ਦਿੱਤਾ," ਦੂਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਕੇਲਾ ਖਾਇਆ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਹਰੀ ਨੂੰ ਅਨਾਰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।'" "ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।'" ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ— ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਕੀ ਭੇਟ ਕਰਾਂ? ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ-ਜੋ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹਨ।" "ਪਰ ਮੈਂ ਕੁਝ ਛੱਡਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ—ਮੈਂ ਮੁਰਾਰੀ ਨੂੰ ਕੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਡਾਕੂ ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਕਦੇ ਗੱਡੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ।" ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਉਹ ਡਾਕੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਰਿਹਾ। "ਮੈਂ ਹਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਚਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੱਡੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਿਵੇਂ ਆਏ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਮਹਾਤਮ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਸਾਨੂੰ ਸਿੱਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਸਚੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।