ਸੰਭਲ ਕੇ, ਸਰਪ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਜੋ ਨਰਕ ਦੀ ਪੀੜਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਖਾ ਲਏਂ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ? ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰੀ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਵੈਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਰਪ? ਬੁਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਜੇਕਰ ਕਦੇ ਹਿੰਸਾ ਹੋ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹਥੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਿੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਬੱਚੇ, ਪਤਨੀ, ਧਨ ਅਤੇ ਯਸ਼ — ਇਹ ਸਭ ਕਿਸਮਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੀਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸਦਾ “ਹਾਨੀ” ਦੇ ਦੋ ਅੱਖਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਜਪ, ਤਪ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਯਜਨ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਤਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨਚਾਹੇ ਢੰਗ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਰੰਗਮੰਚ 'ਤੇ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਜੀਵ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਵਾਸਤਵ ਵਿਚ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਵਾਸ ਹੈ; ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਦੂਜੇ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਹ ਚਲਣ ਵਾਕਈ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਬੁਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇ ਅਸਲ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ। ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: “ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹਾਂ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ”; ਜੋ ਦੂਜੇ ਦੀ ਦੁਖੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹਰੀ ਹੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਵਿਚ। ਪਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਕਲਾਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਭਟਕ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਪ, ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਹਿੰਸਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਰਪ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾ। ਜਦ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਅਸੀਂ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਸਰਪ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜੇ ਦੂਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਿੰਸਾ ਕਰਨਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਖਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ? ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ। ਪਰ ਸਭ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਨਾਰਾਯਣਾ ਸਰਵ-ਰੂਪ ਹਨ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੇ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਖਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਆਪ ਹੀ ਬਣਾਇਆ; ਉਹ ਆਪ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਹਰੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਐਸੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਮਰਥ ਹਾਂ—ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਹੁਣ ਹਰੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਉਹੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੀ ਹੁਣ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਮੈਨੂੰ ਕਾਰਨ ਬਣਾ ਕੇ, ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਸਰਪ ਨੇ ਉਹ ਦੋ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ। "ਗੰਗਾ! ਗੰਗਾ!" ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੀ ਭੁੱਖ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ; ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੋ ਮਨੁੱਖ—ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਮਹਾਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕੀਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਹਾਂ; ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ, ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕੀਤਾ। ਹਥਾਂ ਵਿਚ ਅਰਘ ਦਿੱਤੇ, ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਤੁਰਦੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਏ; ਫਿਰ ਰੰਭਾ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ, ਖੁਸ਼ ਮਹਿਲਾਵਾਂ— ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਵਾਨੀ 'ਤੇ ਗਰਵ ਕਰਦੀਆਂ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ: "ਇਹ ਗੁਣਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਰਸ-ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਮਾਹਰ, ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ।" "ਇਹ ਆ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਾ ਤੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਵਾਂਗੀ।" ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ, "ਮੈਂ ਹਰ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਬਣਾਂਗੀ; ਇਹ ਕਹੇ, 'ਇਹ ਜਾਂ ਉਹ', ਇੰਦਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹੈ।" "ਇਸ ਵਿਚ ਕੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਿ ਰਾਜਾ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇ?" "ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਏਕ ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਰਾਜਾ ਆਪ ਸੌਦਾਸਿਆ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਝਗੜਾ ਕਿਉਂ?" ਫਿਰ, ਸਭ ਸੁੰਦਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਝਗੜਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਆ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਜਲ ਤੇ ਹੋਰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤੇ; ਫਿਰ ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ ਬੋਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਪੁਸ਼ਪਕ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਮਿੱਠੀ ਢੋਲ, ਨਗਾਰੇ ਤੇ ਡਿੰਡੀਮਾ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ ਗੂੰਜ ਉਠੀ। ਝੰਕਾਰਦੇ ਘੰਟਿਆਂ, ਹਥੀਂ ਤਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਸੁੰਦਰ ਦੇਵ-ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਚੰਵਰਾਂ ਨਾਲ ਝਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਅੱਧੇ ਆਸਨ ਨੂੰ ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਇੱਕ ਆਸਨ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।