ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਸਦਾਚਾਰੀ ਜੀਵ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਸੁਖ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸੁਖਮਈ ਮੌਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਚਾਰ ਮਨੁਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਮ ਉੱਤਮ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਉਣੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਮਾਰਗ ਹੈ ਉਸ ਲਈ ਜੋ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਰਾਹ ਵਿਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਸਤ੍ਯਧਰਮਾ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਦੇ ਸੰਧੀ ਸਮੇਂ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਵਿਜਯਾ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਸੁਭਾਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸੀ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗੇ। ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਯਮ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਦਰਦਨਾਕ ਰਾਹੀਂ ਯਮ ਲੋਕ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ। ਉੱਥੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਚਿੱਤਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਚਿੱਤਰਗੁਪਤ, ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਵੇਖੋ।" ਹੁਕਮ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਚਿੱਤਰਗੁਪਤ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਜੜ ਤੋਂ ਜਾਂਚੇ। ਉਹ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ, ਜੋ ਵੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕੀਤੇ।" ਚਿੱਤਰਗੁਪਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਰਾਣੀ ਲਈ ਉਪਾਏ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਡਰਾ ਹੋਇਆ ਹਿਰਣ, ਜੋ ਬਾਘਾਂ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਿਰਣ ਨੇ ਆਸਰਾ ਲੱਭਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਜਿੰਨੇ ਵਾਲ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਹਿਰਣ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਉੱਨੇ ਹੀ ਯੁਗਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਹੇਗਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਉਂਦੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਧਨ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਹੋਵੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖੀ ਹੈ। ਪਰ ਯਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਯਮ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਤਲਵਾਰ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਸਨੂੰ ਤਲਵਾਰ-ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਜੰਗਲ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ 'ਬਾਘਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ' ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 'ਬਾਘਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ' ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੰਦ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੰਡਕ (ਡੱਡੂ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ।" "ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਡੱਡੂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਸਦਾ ਇਕੱਠੇ ਇੱਕ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਖਾਂਦੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਥੋਂ ਕੁਝ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਡੱਡੂਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਡੱਡੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਵਰਖਾ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਾਪ ਕੀਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੁਖ ਸਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ।'" "'ਇਹ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਵੀ ਦੁਖ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਚੇ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਵੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।' 'ਫਿਰ ਵੀ, ਅਸੀਂ ਇੰਨਾ ਦੁਖ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ? ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿਆਂ।' 'ਕਿਹੜਾ ਉਪਾਅ ਹੈ, ਦੱਸੋ, ਪ੍ਰੀਤਮ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੁਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।' ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਡੱਡੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲੀ, 'ਇਹ ਦੁਖ ਹੁਣ ਸਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰੋ।' ਫਿਰ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਮੰਗਲਮਈ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।" "ਅਚਾਨਕ, ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਚੱਲਣ ਤੇ ਉਹ ਭੁੱਖੇ ਹੋ ਗਏ। ਅਚਾਨਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ 'ਕਾਲ' ਰੂਪ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਫੁਫਕਾਰਦਾ ਸੱਪ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਾਲ-ਸਰਪ ਬੋਲਾ, 'ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਪੀ ਡੱਡੂ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਾਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਭੁੱਖਾ ਹਾਂ।' ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਕਾਲ-ਸਰਪ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਰਤਾ-ਬਰਾਬਰ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸੱਪ।'" "'ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਯਧਰਮਾ ਸੀ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਰਾਣੀ ਵਿਜਯਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੀ। ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਮੈਂ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਯਮ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਦੁਖ ਸਹਿਣਾ ਪਿਆ। ਆਪਣੇ ਬਾਕੀ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਡੱਡੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ। ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦਾ।'" "'ਸੱਚ-ਮੁੱਚ, ਅਸੀਂ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੱਪ; ਸਾਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਜਾਣ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਉਥੇ ਛੱਡ ਸਕੀਏ।