ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤੀਰ ਤੇ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਸ ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਲੇਖਿਤ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਗੰਗਾ—ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ—ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਗੰਗਾ-ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਪੂੰਝਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਨਾਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਕਪੜੇ ਜਾਂ ਜਲ ਕਦੇ ਵੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਦੰਦ ਮੰਜਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕੋਈ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਗੰਗਾ-ਸਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਸਵੇਰੇ, ਦੰਦ ਮੰਜਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਐਸੇ ਕੰਮ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਛੱਡ ਕੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖੇ ਬਿਨਾਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਾਟੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਸਥਿਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਤਰਪਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਧੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਰ ਸੈਂਕੜੇ ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤੀਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਰ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਜਗਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ, ਦਾਨ, ਜੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਧੀਆਂ ਜੋ ਉਥੇ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਪੰਜ ਮਹਾ-ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ, ਆਤਮ-ਭਾਵ ਨਾਲ, ਦੇਵੀ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਹਨਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਾਰਨ, ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਜਲ ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਹਨਵੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉੱਚੀ ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਘੀ ਦੇ ਦੀਵੇ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਧੂਪ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਪੱਕੇ ਫਲ, ਉੱਤਮ ਭੋਗ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਜਲ, ਅਰਘਯ, ਪੀਣ ਲਈ ਜਲ, ਅਤੇ ਖਾਦਿਰਾ ਵਾਲੀ ਪਾਨ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਭੋਗਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਪਾਸਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, "ਹੇ ਜਹਨਵੀ ਦੀ ਧੀ, ਮੈਂ ਖਾਣਾ ਲਵਾਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਆਸਰਾ ਬਣੋ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ!" ਐਸਾ ਉਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਮਨ, ਕਰਮ, ਅਤੇ ਵਾਣੀ ਨਾਲ, ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਨਿੰਦ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ। ਜੇ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਪੂਰਾ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਖਾਣਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ। ਸਵੇਰੇ, ਫਿਰ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਜੈਮੀਨੀ, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। "ਹੇ ਨਦੀ ਦੇਵੀ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀਤੀ ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਜਾਗਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਰਹੇ," ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਇਜਨ (ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ) ਆਪਣੀ ਨਿਤ ਵਿਧੀਆਂ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਤੀਰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੁਣੋ, ਹੇ ਬਾਲਕ, ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਯੁਗਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਉਹ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਉਥੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਲੋਕ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਲੱਖਣ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਹੋਰ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਅਕਤੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਵਾਸਵਾ ਵਾਂਗ। ਉਥੇ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਯੁਗਾਂ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ-ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ; ਉਥੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਮ੍ਰਿਤ-ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਕੇ, ਸਰਵਭੌਮ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸੁਖਮਈ ਮੌਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਦੇਵਯਾਨ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਦੁਲਭ ਹੈ; ਉਥੇ, ਚਾਰ ਮਨੁਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਉੱਤਮ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਇਹ ਹੈ ਉਹ ਰਸਤਾ ਜੋ ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਤੀਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਦਿਵਿਆ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਯਧਰਮਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਅਤੇ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਜਯਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਉੱਤਮ ਚਲਨ ਵਾਲੀ, ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੀ ਸੀ; ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ, ਇਕੱਠੇ, ਜਮ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਪਰਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਹੈ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤੀਰ ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਅਨੇਕ ਲੋਕਾਂ, ਸੁਖਾਂ ਅਤੇ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।