ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਗਤ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਜੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਰੂਪ ਮੰਨ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ, ਜੋ ਅਣਗਿਣਤ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਰਾ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਭਗਤ ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਜਹਨਵੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਤੋਂ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਗੰਗਾ, ਜਗਤ ਮਾਤਾ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਮੈਂ ਛੂਹ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਭੁੱਲ ਮਾਫ਼ ਕਰ। ਤੇਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਸੀੜ੍ਹੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਛੂਹਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇੰਝ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਭਗਤ ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ "ਗੰਗਾ" ਨਾਮ ਜਪਦਿਆਂ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਂ, ਤੇਰੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਰਮ ਮਿੱਟੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਹੇ ਮਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ।" ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਲਾ ਕੇ, "ਗੰਗਾ, ਗੰਗਾ" ਜਪਦਿਆਂ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਲਿਨਤਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਲੈ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। "ਹੇ ਗੰਗਾ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਫਲ ਦੇ ਜੋ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਗੰਗਾ, ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੰਗਾ-ਨਾਰਾਯਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨ੍ਹਾ ਲੈਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਸੁੱਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਪੜੇ ਜਾਂ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਲ ਹਨ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। "ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਦੰਦ ਨਹੀਂ ਮੰਜਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਜੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਏ ਤਾਂ ਗੰਗਾ-ਸਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।" ਸਵੇਰੇ, ਦੰਦ ਮੰਜਣਾ ਆਦਿ ਕੰਮ ਹੋਰ ਥਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਤ ਦੀ ਨਿਵਾਸ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਬਿਨਾਂ ਬਾਹਰਲੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਲਗਾਏ, ਫਿਰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਤਰਪਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲ ਤਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਥੇ ਕੀਤੇ ਦਾਨ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਵਿਜੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਪੰਜ ਮਹਾ-ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਉਪਰੰਤ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਭਗਤ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਸਹਿਤ ਨ੍ਹਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਹਨਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਜਲ ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਹਨਵੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਘੀ ਵਾਲੇ ਚਮਕਦੇ ਦੀਵੇ, ਸੁਗੰਧਦਾਰ ਧੂਪ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲ, ਪੱਕੇ ਫਲ, ਚੰਗੇ ਭੋਗ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਜਲ, ਅਰਘ, ਆਚਮਨ ਲਈ ਜਲ ਤੇ ਖਾਦਿਰ ਮਿਲੇ ਪਾਨ ਪੱਤੇ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਗ ਆਪਣੇ ਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਗਲਮਈ ਭਾਵ, ਸਤਕਾਰੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਭਗਤ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਕਹੇ: "ਹੇ ਜਹਨੂ ਦੀ ਧੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਭੋਜਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਬਣ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪਾ।" ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਨੀਂਦ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਫਲਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੂਰਾ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ, ਮੁੜ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। "ਹੇ ਨਦੀ ਦੇਵੀ, ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਕਦੇ ਟੁੱਟਣ ਨਾ ਪਾਵੇ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਉਪਵਾਸ ਖੋਲ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। "ਜੇਹੜਾ ਕੋਈ ਇੰਝ ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੁਣ, ਬੱਚੇ, ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।" ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਕਰੋੜਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨਾਰਾਯਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਉਹ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗਣਪਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਹੋਵੇ।