ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਰਮ ਭਗਤ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਗੰਗਾ ਮਹਾਤਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਜਹਨਵੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧਨੁਆਨ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਕੰਨ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੀ ਜੀਭ ਉਸਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਸਵਾਦ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਜੋ ਜਹਨਵੀ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੱਥਾ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਭ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਪਾਤਰ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਹੱਥ ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹਰਿ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜਾ ਸਰੀਰ ਉਸਦੇ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵੈਦਿਕ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ! ਜੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਇਥੇ ਗਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪਿਤਰ ਵੀ ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਅਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾ ਹੋਇਆ ਪੁੰਨ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਇਹ ਸੁਖਦਾਇਕ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।' ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਡਾ ਇਹ ਪੁੰਨ ਅਖੂਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ।' 'ਜੇਕਰ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਜਲ-ਤਿਲ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੇ ਜਿਸ ਤੱਕ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।' 'ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਖੂਟ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਜਿਹੜੇ ਪਿਤਰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ—' ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਅਸੀਂ ਜੋ ਪਾਪ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਨਰਕ ਦੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਰਹੇ ਹਾਂ—' 'ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਅਸਹਿਣੀ ਨਰਕ-ਯਾਤਨਾ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲਵਾਂਗੇ।' 'ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—' 'ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਆਹੁਤੀਆਂ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਜਾਂ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਵੀ।' ਗੰਗਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਜੁੱਤੀ ਪਹਿਨਣ ਜਾਂ ਛਤਰੀ ਲੈ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਰਸਤੇ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਕਦੇ ਭੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾ ਸਮਝੋ। ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਆਰਾਮਦਾਇਕਤਾ ਜਾਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਘਰ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕਰੋ; ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਝੂਠ ਬੋਲੋ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕੂੜਮਤ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰੋ। ਗੰਗਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਵਾਰੀ ਭੋਜਨ, ਝਗੜਾ, ਨਿੰਦਾ, ਲਾਲਚ, ਅਹੰਕਾਰ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਹੱਸਣ ਜਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਵਿਚ ਵੀ ਅਤਿ ਨਾ ਕਰੋ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਪਲੰਗ ਤੇ ਨਹੀਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੋਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝੋ। ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਤੇ ਉਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਜਾਓ, ਜਿਹੜੀ ਜਹਨਵੀ ਦੇਵੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸੁਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਆਖੋ: 'ਹੇ ਗੰਗਾ, ਦੇਵੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।' ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋ: 'ਹਾਏ, ਮੈਂ ਘਰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਆਇਆ, ਜਾਂ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ?' ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਐਸਾ ਕਰਕੇ ਥਕਾਵਟ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—'ਮੇਰਾ ਪਲੰਗ ਕਿੱਥੇ? ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਮੇਰਾ ਘਰ ਕਿੱਥੇ? ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ? ਮੇਰੀ ਦੌਲਤ, ਅਨਾਜ, ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਦਾ ਕੀ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ?' 'ਕਿੰਨੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮੁੜ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂਗਾ?'—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਐਸੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗੰਗਾ-ਸਨਾਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ। ਹੇ ਵੈਦਿਕ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 'ਹੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ! ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਯਾਤਰਾ ਨਿਰਵਿਘਨ ਹੋਵੇ,'—ਇਹ ਮੰਤਰ ਯਾਤਰਾ ਸਮੇਂ ਜਾਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਜੈਮਿਨੀ! ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਘਰੋਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਚੱਲੋ; ਨਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਜਾਓ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ। ਗੰਗਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲੱਗੋ; ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਣ ਨਾਲ ਵੀ ਆਧਾ ਪੁੰਨ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਪਾਪ, ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਮਾਂ ਗੰਗਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੰਤਰ ਜਾਪੋ: 'ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਈ।' 'ਹੇ ਦੇਵੀ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਰੂਪ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ; ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ।' 'ਕਰੋੜਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ।' ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਹਨਵੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਫੇਰ ਮੰਤਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ: 'ਹੇ ਗੰਗਾ, ਦੇਵੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਜਲ ਮੈਂ ਛੂੰਹਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਭੁੱਲ ਮਾਫ ਕਰ। ਤੇਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਸੀੜ੍ਹੀ ਹੈ।' 'ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਛੂੰਹਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਗੰਗਾ, ਦੇਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ।' ਫਿਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਲ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਨਾਨ ਲਈ ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ 'ਗੰਗਾ' ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਿਆਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਉਤਰਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਮਿੱਟੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਲਗਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, 'ਹੇ ਮਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ।' ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਲਾ ਕੇ, 'ਗੰਗਾ, ਗੰਗਾ' ਜਾਪਦਿਆਂ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਲਿਨਤਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਿੱਟੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਫੇਰ ਮਿੱਟੀ ਲੈ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਨਿਯਮਿਤ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।