ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੌਸਲਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰੀ ਔਰਤ ਪੁਰੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਈ। ਹੇ ਜੈਮਿਨੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਰੋੜ ਪਰਿਵਾਰ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਰਾਜੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦੇਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਕਨਿਆ ਪਿਆਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਜੈਮਿਨੀ, ਇਹੀ ਫਲ ਹੈ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸਰਜਨ ਕਰਨ ਦਾ। ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਛੱਡਣ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਕਰੋੜ ਯੁੱਗਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਦੇਹ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਜੀਵ ਨੂੰ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਸੁਣੋ—ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਕਨਿਆਵਾਂ ਡਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਮੋਹਣੇ ਚਵਰਾਂ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸੁਵਰਨ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੋਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਪਈ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧਤ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਕਾਂ, ਗਿੱਧ, ਗਿੱਟਰ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਡਰਾਉਣੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਸੁਣੋ—ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ, ਸੁੰਦਰ ਉਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਹੱਡੀਆਂ ਚਿਟੀਆਂ, ਕੀੜਿਆਂ ਜਾਂ ਮੱਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰੀਆਂ ਹੋਣ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਹੋਣ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅਖੁਟ ਫਲ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੋਤੀ ਜੜੇ ਮੁਕੁਟਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਖੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਦੇਹ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਅਣਚਾਹੇ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਨਾਰਾਇਣ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਾਰੇ ਵੱਗਦੇ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਯੁੱਗਾਂ ਤੱਕ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਦੇਹ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਕਦੇ ਸਮਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ? ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ, ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ, ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਪਰਮ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪਾਰਲੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੌਕਾ ਰਾਹੀਂ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਗੁਰੂ, ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਗੰਗਾ ਦੀ ਪਰਮ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ; ਗੰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਇੰਨਾ ਮਿੱਠਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਗੰਗਾ ਲਈ ਭਕਤਿਸ਼ੀਲ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜਿਹੜਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧੰਨ ਹਨ।" ਜਿਹੜੇ ਕੰਨ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੀਭ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਸੁਆਦ ਜਾਣਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਧੰਨ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਜਾਹਨਵੀ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੱਥਾ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਿਲਕ ਲੱਗਿਆ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜੋਗ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਹੱਥ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸੁਚੱਜੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਫਲਦਾਇਕ ਹਨ। ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਉਥੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ, ਜੋ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁੰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਫਲ ਮਿਲਿਆ।" "ਇਹ ਅਖੁਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਨਾ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ।" "ਅਸੀਂ ਉਹ ਪਰਮ ਧਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੇ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਭੀ ਹਵਨ ਜਾਂ ਤਰਪਣ ਪੁੱਤਰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਕਰੇਗਾ।" "ਸਾਰੇ ਇਹ ਤਰਪਣ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਖੁਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਪਿਤਰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ..." ਉਹ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ: "ਜੋ ਭੀ ਪਾਪ ਅਸੀਂ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਨਰਕ ਦੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਅਸੀਂ ਸਭ ਅਸਹਿਣ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲਵਾਂਗੇ।" "ਤਦ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂਗੇ; ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਰਤਭੂਤ ਮਨੁੱਖ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਵਾਪਸ ਘਰ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਭਟਕਾਵੇ ਕਰਕੇ—" "ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਤਰਪਣ ਕਰ ਕੇ, ਜਾਂ ਸੰਭੋਗ ਕਰ ਕੇ, ਜਾਂ ਝੂਲੇ, ਘੋੜੇ ਜਾਂ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਿਛਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਗੰਗਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਜੁੱਤੀ ਪਾਉਣ ਜਾਂ ਛਤਰੀ ਲੈ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਰਸਤੇ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾ ਮੰਨੋ। ਘਰ ਦੀ ਆਰਾਮ ਜਾਂ ਉੱਥੇ ਗੰਗਾ ਸਨਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਨਾ ਹੀ ਝੂਠ ਬੋਲੋ ਜਾਂ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰੋ। ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ, ਝਗੜਾ, ਚੁਗਲੀ, ਲਾਲਚ, ਅਹੰਕਾਰ, ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਗੰਗਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਵਧੇਰੇ ਹੱਸਣ ਜਾਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚੋ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਖੱਟ ਤੇ ਸੁੱਤਾ ਸਮਝੋ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ। ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚਲਦਿਆਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਅਤੇ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਗੁਣ ਉਚਾਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸੁਖ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕਰੇ: "ਹੇ ਗੰਗਾ, ਦੇਵੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰੇ: "ਹਾਏ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਘਰ ਛੱਡਿਆ, ਜਾਂ ਕਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।