ਸੁਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਤੋਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਹਿ ਚੱਲੀ। ਉਸ ਦੇ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਤਿ ਉੱਚੀ ਜੋਤਿ ਵਾਲੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਜਲਧੀਪੁੱਤਰ ਜਾਲੰਧਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੂਰਵੀਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਅਸੁਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, "ਹੇ ਮਹਾ-ਮੁਨੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ? ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਉਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਰਾਖ ਹੈ, ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਬਲਦ, ਗਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੱਪ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਭਿਖਮੰਗੇ ਦੀ ਕਟੋਰੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ—ਹਾਥੀ-ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਛੇ-ਮੁਖੀ।" "ਇਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਹੋਰ ਸੁਣੋ—ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਚੌੜੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀ। ਭਾਵੇਂ ਕਾਮਦੇਵ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਸੜ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਉਸਦੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਹੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅਚੰਭੇ ਰਚਦਾ ਹੈ।" "ਸ਼ੰਭੂ ਆਪ ਉਸਦੇ ਲਈ ਨੱਚਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਹਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਦੇਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਪਰਾਕਾਸ਼ਠਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਰਿੰਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਾਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਹਨ, ਪਰ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਸੋਲਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ।" ਇਹ ਸਭ ਆਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਅਚਾਨਕ ਸਭ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ, ਜਦ ਜਾਲੰਧਰ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਲੰਧਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੂਤ, ਸਿੰਹਿਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੈਲਾਸ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹਰੀ, ਭੀਮ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਹਰਾ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਗੜਬੜ ਦਾ ਸੰਦੇਹ ਹੋਇਆ। ਰਾਹੂ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਆਪਣਾ ਅਕਸ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" ਉਹ ਅੰਦਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਦਰਬਾਨਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਨ, ਰੋਕ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਫਿਰ ਨੰਦੀ ਨੇ, ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰ-ਖਾਦਕ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਇਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਮਕਸਦ ਦੱਸ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਸੇਵਕ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲੈਣਗੇ।" ਰਾਹੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਜਾਲੰਧਰ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕੋਲ ਲੈ ਚਲੋ। ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਪੁੱਛ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੰਦੀ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਸੀ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਿਆ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਸਿੰਹਿਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਹੁਕਮ ਕਰੋ, ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦਿਉ ਜਾਂ ਰੋਕ ਲਵਾਂ।" ਨੰਦੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਤੁਰੰਤ, ਅੰਦਰ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਸੋ ਰਹੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਦਰਬਾਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਨੰਦੀ, ਦੂਤ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਆਓ।" ਤਦ ਨੰਦੀ ਨੇ ਦੂਤ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਇਆ, ਜਿਥੇ ਰਾਹੂ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਜਟਾਧਾਰੀ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਮੁਖ, ਦੱਸ ਬਾਂਹਾਂ, ਗਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਦੀ ਜਨੇਊ, ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਵੱਖ, ਅਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਅਰਧਚੰਦ ਨਾਲ਼ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਮਥ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੇਵਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦ ਦੂਤ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਬੋਲੋ।" ਫਿਰ ਰਾਹੂ ਬੋਲਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵ, ਮੈਨੂੰ ਜਾਲੰਧਰ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ।" "ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਤੁਸੀਂ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ, ਨਿਰਗੁਣ ਹੋ, ਨ ਧਰਮ ਵਾਲੇ, ਨ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਨ ਵੰਸ਼, ਨ ਕੁਲ। ਜਾਲੰਧਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਹੈ, ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ, ਜੋ ਉਹ ਹੁਕਮ ਦੇਵੇ, ਉਹੀ ਕਰੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੋ, ਵਾਸਨਾ ਵਾਲੇ, ਬਲਦ ਸਵਾਰ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ—ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਵਿਨਾਇਕ—ਹੁਣ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ?" ਇਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਸੱਪ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇਰੰਬ ਦੇ ਮੂਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ; ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਫੜੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੂਸ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਚੀਕ ਮਾਰੀ, "ਛੱਡੋ! ਛੱਡੋ!" ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸਕੰਦ ਦੇ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਚੀਕ ਸੁਣ ਕੇ, ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਗਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਸਾਹ ਤੋਂ ਅੱਗ ਨਿਕਲ ਆਈ। ਉਸ ਦੀ ਤਪਿਸ਼ ਨਾਲ, ਜੋ ਅਰਧਚੰਦ ਜਟਾ-ਵਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਹ ਗਿੱਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਮਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਨ ਕਰ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਸਮੇਂ ਤੇ ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਸਭ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਦੁਹਰਾਇਆ; ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਦਿ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਪਰਮ-ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਰਚਨਾ, ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਾਲਣਾ,"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੋੜ ਲਾਉਂਦੇ। ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨ ਮੈਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਨ ਭੋਗੀਆਂ, ਨ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀਆਂ; ਲਾਲਚੀ ਮਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਧਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।" ਤਦ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਗਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ—ਤਿੰਨ-ਮੁੱਖਾ, ਤਿੰਨ-ਪੈਰਾਂ, ਤਿੰਨ-ਪੂੰਛਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਟਾਧਾਰੀ, 'ਕੀਰਤਿਮੁਖ' ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵੀ ਡਰ ਕੇ ਸਥਿਰ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਬਹੁਤ ਭੁੱਖਾ ਸੀ। ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲੈ।" ਪਰ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਗਣ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਕੋਈ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਖਾਣ ਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਤਦ, ਕੀਰਤਿਮੁਖ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਸਰੀਰ ਆਪ ਹੀ ਖਾ ਲਿਆ।