ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਈ? ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ਚੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਸੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਹੋਈ, ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਅਸੁੱਧ ਮਾਸ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਖਾਂਦੀ ਸੀ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਰਗਦ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਸੀ।" "ਉਸ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਘੋਂਸਲਾ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਘਰ ਵਸਾਇਆ। ਇਕ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਸੱਪ ਉਸ ਬਰਗਦ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸਿਆ। ਉਹ ਸੱਪ ਤੇਰੇ ਘੋਂਸਲੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਤੈਨੂੰ ਡੰਸ ਲਿਆ। ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਰ ਗਈ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਸੱਪ ਨੇ ਤੇਰਾ ਸਾਰਾ ਮਾਸ ਖਾ ਲਿਆ।" "ਤੇਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਵੱਡੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੱਪ ਵੀ ਉਸ ਦਰੱਖਤ ਸਮੇਤ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਬਰਗਦ ਜੜਾਂ ਸਮੇਤ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਰਗਦ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇਰੀਆਂ ਵਧੀਆ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚਿਰ ਤੇਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਹੀ ਪਿਆਰੀ ਰਹੇਗੀ।" "ਹੇ ਪਦਮਗੰਧਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਧੰਨ ਹੈ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇਵੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੂੜਿਆਂ ਤੋਂ ਅਛੂਤੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਲੋਮਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਲਟਾ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਰੌਣਕ ਮੰਦ ਪੈ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਆਈ ਸੀ, ਚਲੀ ਗਈ। ਪਰ ਪਦਮਗੰਧਾ, ਸੋਹਣੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਈ। ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਜਾਗਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਨੇਕੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਮੰਗ ਲੈ।'" "ਪਦਮਗੰਧਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੋ, ਅਨੇਕ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੋ। ਹੋਰ ਵਰ ਦਿਆਂ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕਰਮ, ਮਨ ਤੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਵਚਨ ਦਿਉ।' ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜੀਵਨ, ਧਨ, ਰਾਜ ਤੇ ਸਾਥੀ—ਜੋ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਂ, ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਮੁੜ ਕੇ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'" "'ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਮ੍ਰਿਗਨੈਨੀ, ਮੈਂ ਜਰੂਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।' ਪਦਮਗੰਧਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਅਗਲੀ ਜਨਮ ਹਾਥੀ ਦੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਵਰ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਮਿਲੇ।' ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਵਚਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਵਰ ਜਰੂਰ ਮਿਲੇਗਾ।'" "ਪਰ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਇੰਨੀ ਲੰਮੀ ਵਿਛੋੜੀ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਸਕਾਂਗਾ? ਜਦ ਤੂੰ, ਪੂਰਨ ਯੁਵਤੀ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਿ, ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਮਹਾਨ ਵਧੀਆਈ ਬਿਆਨ ਕਰੀਂ।" "ਉਹ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਪਦਮਗੰਧਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਮਨਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਕਰਮ ਭੂਮੀ ਤੇ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।' ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਹੇ ਚੰਦਨੈਨੀ, ਕੁਝ ਦਿਨ ਹੋਰ ਰਹਿ, ਫਿਰ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਚਲੀ ਜਾ।'" "ਫਿਰ, ਰੰਗ-ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਨ ਰਾਤ ਖੇਡਦੀ ਰਹੀ। ਪਦਮਗੰਧਾ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਦਸ-ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ।' ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਆਲਸ ਛੱਡ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਿ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।'" "ਪਦਮਗੰਧਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਪੁੰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਫਿਰ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਰਹੋਗੇ; ਪਰ ਜਦ ਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।'" "'ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪੁੰਨ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਸਵਰਗ ਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ; ਕਰਮ ਭੂਮੀ ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇ, ਹੇ ਵਾਸਵ, ਮੈਂ ਉਹ ਕਰਾਂਗੀ; ਜੇ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।' ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਧੰਨਵਾਦੀ, ਜਦ ਵੀ ਤੂੰ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਚਲੀ ਜਾ; ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਂਗੀ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ।'" "ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਆ ਗਏ, ਸਰੀਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ; ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਾ, ਪਿਆਰੀ।' ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਨੇਕ ਆਤਮਾ ਕਰਮ-ਭੂਮੀ ਤੇ ਆ ਗਈ।" "ਉਹ ਹਾਥਣ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆ ਗਈ। ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਈ।" "ਉਹ 'ਗੰਗਾ, ਗੰਗਾ' ਆਖਦੀ ਹੋਈ, ਡੂੰਘੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਾਥਣ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਈ।" "ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਜਨਮ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਮੁੜ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈ। ਹਾਥਣ ਦੀ ਇਹ ਹਿੰਮਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਤੇ ਪਾਰਜਾਤ ਆਦਿਕ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਇੰਦਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਆਇਆ।" "ਲੰਮੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਮਨਾ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਪੁਸ਼ਪਕੇਤਾ ਕੋਲ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਵਯ ਸਰੀਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਪੁਲੋਮਜਾ, ਰੰਭਾ, ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਕੀਤੇ।