ਇਕ ਵਾਰੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਲੰਕ (ਦਾਗ) ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਲੋਕ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨੇਕੀਆਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦੇਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਬੁਰਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਕਰੂੜ, ਤੇ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨੇਕੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਦਮਗੰਧਾ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਜੇ ਮੈਂ ਨੇਕ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਦਮਗੰਧਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉਠੀ ਤੇ ਵੱਡਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿਆ, “ਪਿਆਰੀ, ਮੇਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਾਲਕਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਔਰਤ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਕਿਹੜਾ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਦੱਸ, ਸੋਹਣੀਏ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਾਸ ਹਾਂ, ਤੇ ਦਾਸੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਦਾਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਦਾਸੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੀ।” ਇੰਦਰ, ਜੋ ਭਟਕਾਵੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਠਿਆ ਤੇ ਉਸ ਸੋਹਣੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਲਿਆ। ਸ਼ਚੀ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਕਰੌਂਚ ਪੰਛੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁਬਾਰਕ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਾਂ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਈ। ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਬੇਸੁਖੀ। ਜਦ ਤੱਕ ਕਰੌਂਚ ਦੀ ਨੇਕੀ ਚੱਲਦੀ ਰਹੇਗੀ, ਉਹ ਨੇਕੀ ਇਕ ਦਿਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਕਰੌਂਚ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਦੁਖ ਭੋਗੇਗੀ। ਪਰ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਮਨ ਕਰੇ, ਸੁਖ ਭੋਗ।” ਸ਼ਚੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ, ਕਰੌਂਚ, ਤੂੰ ਨੇਕੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਰਹੇਗੀ?” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਦਮਗੰਧਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈ। ਫਿਰ, ਝਗੜੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਦਮਗੰਧਾ ਨੇ ਓਸ ਨੇਕੀ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਹਿਆ, “ਪੁਲੋਮਾ ਦੀ ਧੀ, ਵਧੀਆ ਔਰਤ, ਤੂੰ ਜੋ ਕਹਿਆ, ਵਾਕਈ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਕਰੌਂਚੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ—ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ, ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈ? ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।” ਪਦਮਗੰਧਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੇਰੀ ਨੇਕੀ ਕਦੋਂ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗੀ?” ਸ਼ਚੀ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਪਹਿਲਾਂ, ਤੂੰ ਕਰੌਂਚੀ ਸੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਕਮਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸੀ। ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵੱਸਦੀ, ਤੂੰ ਗੰਦੇ ਮਾਸ ਤੇ ਕੀੜੇ ਖਾਂਦੀ ਸੀ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕੰਢੇ ‘ਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਬਰਗਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸੀ। ਉਥੇ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਘੋਂਸਲਾ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਘਰ ਵਸਾਇਆ। ਇਕ ਦਿਨ, ਕਾਲਾ ਸੱਪ ਉਸ ਬਰਗਦ ‘ਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਨੇ ਤੇਰੇ ਘੋਂਸਲੇ ‘ਚ ਆ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਡੱਸ ਲਿਆ, ਤੇ ਤੂੰ ਮਰ ਗਈ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੱਪ ਤੇਰਾ ਸਾਰਾ ਮਾਸ ਖਾ ਗਿਆ। ਤੇਰੇ ਹੱਡੀਆਂ, ਮਾਸ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ। ਇਕ ਵੱਡੀ ਹਵਾਈ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੱਪ ਵੀ ਬਰਗਦ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਟੁੱਟ ਕੇ ਗੰਗਾ ‘ਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਜੜਾਂ ਸਮੇਤ। ਜਦ ਬਰਗਦ ਗੰਗਾ ‘ਚ ਡਿੱਗਿਆ, ਧਰਤੀ ‘ਤੇ, ਤੇਰੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਧੋਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਤੇਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ‘ਚ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹ ਉਥੇ ਰਹੇਗੀਆਂ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਪਦਮਗੰਧਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਤੇਰੀ ਨੇਕੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹੈ। ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਦੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਅਜਨਮੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚੀ ਹੋਈ ਹੈਂ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਉਸੀ ਨੇ ਪੁਲੋਮਜਾ, ਨੇਕੀ ਵਾਲੀ, ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਤਮੀਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਮਲਿਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਆਈ ਜਿਵੇਂ ਆਈ ਸੀ, ਚੁਪ ਚਾਪ ਚਲੀ ਗਈ। ਪਦਮਗੰਧਾ, ਸੋਹਣੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹੀ। ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵੇਲੇ ਜਾਗਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਇਕ ਦਿਨ, ਇੰਦਰ, ਪਦਮਗੰਧਾ ਦੀਆਂ ਨੇਕੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਕਹਿਆ, “ਸੋਹਣੀ, ਜੋ ਮਨ ਚਾਹੇ, ਵਰ ਮੰਗ।” ਪਦਮਗੰਧਾ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਤੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ, ਅਣਗਿਣਤ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ—ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਜੇ ਦੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾ deed, thought, word ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਚਨ ਕਰ।” ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਜੀਵਨ, ਧਨ, ਰਾਜ, ਸੰਗਤ—ਸੋਹਣੀਏ, ਹੁਕਮ ਕਰ, ਮੈਂ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਸੱਚ, ਸੱਚ, ਫਿਰ ਸੱਚ—ਇਸ ‘ਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੇ, ਹਿਰਣ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।” ਪਦਮਗੰਧਾ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਜੇ ਤੂੰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਵਾਕਈ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਹਾਥੀ ਦੀ ਕੋਖ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਵਰ ਮੁੜ ਦੇ।” ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਮੈਂ ਵਚਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਇਹ ਵਰ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ, ਮੇਰੇ ਮਨ ‘ਚ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਵਿਛੋੜੀ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿਣ ਕਰਾਂ? ਜਦ ਤੂੰ, ਪੂਰਨ ਯੌਵਨ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ, ਸੋਹਣੀ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿ; ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਿਰਾਟਤਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ।” ਉਹ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਹੀ। ਪਦਮਗੰਧਾ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਨ-ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਵਾਂ।” ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਕੁਝ ਦਿਨ ਰਹਿ, ਫਿਰ ਜਾਵੇਂ।” ਫਿਰ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਖੇਡਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਸ-ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਰਹੀ। ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪਦਮਗੰਧਾ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ।” ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਆਲਸ ਛੱਡ, ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।” ਪਦਮਗੰਧਾ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਜਦ ਮੇਰੀ ਨੇਕੀ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗੀ, ਤਦ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਫਿਰ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਲੰਮੀ ਵਿਛੋੜੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਜਦ ਵਿਛੋੜੀ ਹੋਵੇ, ਪਤੀ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।