ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੱਕ, ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਵਸਤੂ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੂਤ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੰਨਪਟੀਆਂ ਭੀਚ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸੇ ਦਿਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਦੂਤ ਲੈ ਗਏ ਤੇ ਯਮ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਜੋ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਾ ਵਾਕਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਆਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਸਰਵਗਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਉੱਚ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਮੰਜੂਕਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਨਾਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਪਤੀ-ਭਗਤ, ਸੁਭਾਗੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਟੰਬ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਸੀ। ਮੈਂ, ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਗੁਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਬੇਧਿਆਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਪੇਖਾ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਮੈਂ ਸਭੀਆਂ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਧਨਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਸੀ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਾਪੇ ਪਾਪੀ, ਕਰਕਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਦਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਸਨ। ਮਰਦਾਂਗੀ, ਜਾਨ, ਧਨ, ਪਰਿਵਾਰ, ਵਿਦਿਆ, ਯਸ਼ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਅਕਾਰਥ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਸਭ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਉਪੇਖਾ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀ ਵੀ ਲਿਜਾਏ ਗਏ। ਮੈਂ, ਉਹ ਦੋ ਪਾਪੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਉੱਥੇ ਰਿਹਾ—ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਕਰੋੜਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ’ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਮੇਤ ਗਿਧਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਮਾਸ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਨਰਕ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੀੜਿਆਂ (ਪਤੰਗਿਆਂ) ਦੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗ ਸਕਣ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਦੋ ਪਤੰਗਿਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਮ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਹਵਾ ਚੱਲੀ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਤੰਗੇ ਉਸ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡੇ ਹੋਏ, ਸਿੱਧਾ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਮਲ ਸਰੀਰ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਚਿਤ ਪਾਪ ਧੁਲ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸੁੰਦਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦੂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਆਏ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦਿਵਯ ਰਥੀਆਂ ਵੀ ਆ ਗਈਆਂ। ਪੂਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਹਾਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦਿਵਯ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਜਨਮਾ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਸੁਖ ਭੋਗੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਭੋਗਿਆ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਛੱਡਿਆ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਅਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਵੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਲਈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇਕ ਇਨਸਾਨ ਵਜੋਂ ਜੰਮੇ; ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ। ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਖੀਰਕਾਰ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਰਾਹੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਿਆਂ। ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ; ਪਰ ਅਸੀਂ, ਜੋ ਪਾਪੀ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਕੌਣ ਛੁਡਾਏਗਾ? ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਦਾ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ; ਇੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਨ ਗਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪਾਪ ਸਦੀਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਪਿਉ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਵ੍ਰਿਖ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਪ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੀ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜੀਵੰਤ ਦੇਵ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਹੈ; ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਕਦੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾਵਾਂਗੇ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਗਿਧ, ਤੇਰੇ ਮੁਖੋਂ ਸੁਣੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਅਣੋਖੀਆਂ ਹਨ; ਨਾ ਮੈਂ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।